Chapter 1: HUMANISM
• Introduction to Renaissance
◦ Roger Bacon's Ideas: A 13th-century scientific philosopher, Roger Bacon emphasized rationalism, knowledge, and love, questioning the feudalistic power system. Thinkers like him faced persecution, imprisonment, or death for challenging existing ideas.
◦ Changes from 14th Century Onwards: Europe experienced significant transformations in social, economic, and political spheres, influenced by ancient Greco-Roman cultures and a shift away from medieval ideas.
◦ Definition of Renaissance: The term "Renaissance" means "rebirth" and refers to the revival of ancient Greco-Roman culture, beginning around the 14th century. It marks a transition from medieval feudalism to the modern age.
◦ Key Features of this Transformation:
▪ Humanistic perspective (Humanism).
▪ Growth of urban life and progress of trade.
▪ Rise of nation states and emphasis on individual liberty.
▪ Rationalism and the spread of secular values.
▪ Monetary economy and increased importance of regional languages.
▪ Significant changes in art and science.

• Factors Contributing to Renaissance in Italy
◦ Independent, Wealthy, and Dynamic Cities: Italian cities were distinct, possessing greater independence, wealth, and dynamism than other European cities.
◦ Advanced Trade and Financial Practices: Traders were well-versed in banking and insurance, with expertise in bookkeeping (detailed daily recording of income/expenditure). This led to immense wealth through trade.
◦ Decline of Feudalism and Religious Supremacy: Commercialization from the 11th century caused the medieval feudal system and religious dominance to decline, leading to the rise of a new wealthy class demanding political power.
▪ Wealthy Families: Prominent families included Medici (Florence), Sforza (Milan), Farnese (Parma), Orsini (Naples), and Visconti (Milan).
◦ Impact of the Crusades: Wars between Islam and Christianity (11th-13th century) facilitated cultural exchange and accelerated the growth of Italian cities. Trade links with Islamic and Byzantine Empires brought enormous wealth, giving Italian merchants a monopoly in Mediterranean trade.
◦ The Bubonic Plague (Black Death): This epidemic (1347-1351) caused a severe labour shortage, accelerating the decline of feudalism and the emergence of a commercial middle class. It prompted an introspection into life's fleeting nature, focusing on human well-being and exploring ancient Greek and Roman medical sciences.
◦ Civic Sense and Self-Respect: Prosperity, political liberty, and social unity fostered these qualities among the populace.
◦ Renewed Interest in Classical Antiquity: There was a revived interest in ancient Roman law, Latin language, literature, institutions, and antiquity.
◦ Patronage of the Arts: Rulers and clergy sought a lasting legacy by commissioning grand buildings and fostering art and literature, which was considered a civic responsibility in major Italian cities like Florence, Milan, Rome, and Venice.
◦ Fall of Constantinople (1453): The Ottoman Turks' conquest led scholars with ancient Greco-Roman manuscripts to migrate to Italian cities, spreading research from universities to libraries.
◦ Colonial Perspective: Some arguments challenge the conventional Eurocentric view, suggesting contributions from non-European cultures were historically dismissed.

• Humanism
◦ Definition and Paradigm Shift: Humanism emerged as a departure from medieval scholasticism (which prioritized the divine), emphasizing human experience, worldly life, and rational inquiry. It represented a shift from a theological to a human-centered outlook.
◦ Key Emphasis: Highlighted human uniqueness, emotions, capabilities, literary expression, and communication skills. It also allowed for dissenting voices and criticism against religious dogma.
◦ Influence of Aristotle: Ideas of ancient Greek philosopher Aristotle, disseminated by Arabs and translated, were widely read and inspired new questions due to his emphasis on truth.
◦ Impact on Culture: Humanists produced works in regional languages and art in Greco-Roman style, but with a focus on natural human representation. Humanism inspired transformative changes across painting, architecture, literature, politics, history, science, and religion.

• Renaissance Art
◦ General Characteristics: Shifted from spiritual themes of the Middle Ages to the beauty of the human form, originality, and naturalistic use of colours. Painters achieved remarkable accuracy and detail, aided by knowledge of human anatomy, emphasizing rationalism and human emotions. Distinctive features included landscapes, use of colour for light/depth, realistic human depiction, oil paint, portraits, and idealized human forms for divine figures.
◦ Painting:
▪ Giotto: Showed early Greco-Roman influence.
▪ Masaccio: Profoundly impacted later artists with wall paintings depicting everyday life.
▪ Leonardo da Vinci: Famous for 'The Last Supper' (vivid emotions of disciples) and 'Mona Lisa' (enigmatic expressions). Known for harmonizing colour, shadow, and light, and scientific study of human body.
▪ Michelangelo: Immortalized through Sistine Chapel ceiling paintings and 'The Last Judgment', featuring powerful and graceful human forms.
▪ Titian and Raphael: Portrayed humans as wise, moderate, and dignified, valuing beauty and ideas equally.
◦ Sculpture:
▪ Donatello: Liberated sculpture from medieval Gothic style, giving works power and individuality. Notable for 'David' (youthful figure) and 'Gattamelata' (soldier on horseback, a secular hero).
▪ Michelangelo: Depicted Gods in human forms, distinct from Greco-Roman style. Famous for 'Pietà' and the majestic 'David'.
◦ Architecture:
▪ Filippo Brunelleschi: Set a new style influenced by classical Greco-Roman forms, seen in the Florence Cathedral where domes (Duomo) replaced Gothic lofty towers.
▪ St. Peter's Basilica: Built under Michelangelo and Bramante, further exemplifies this style.
▪ Gothic Style: Developed in France in the Middle Ages, characterized by the pointed arch, used for churches and universities.

• Renaissance Literature
◦ Characteristics: Emphasized individual liberty and secular values, breaking away from medieval scholasticism. Most writers chose regional languages and prose forms gained prominence.
◦ Notable Writers and Works:
▪ Dante: Author of 'The Divine Comedy', reflecting human emotions, patriotism, and longing for a unified Italy, written in regional language.
▪ Petrarch: Leading humanist, known for sonnets to Laura (bold style), but wrote in Latin.
▪ Boccaccio: Author of 'The Decameron'.
▪ Niccolò Machiavelli: His work 'The Prince' presented political thoughts on maintaining state authority and security, advocating for an impartial ruler who might use "cruelty" to ensure solidarity.
▪ Cassandra Fedele: Humanist and writer advocating for higher education for women.
▪ Influence Beyond Italy: Produced notable works in other countries, including Erasmus (Netherlands), Geoffrey Chaucer (England), Thomas More (England), Miguel de Cervantes (Spain), and François Rabelais (France).
◦ Role of Printing Press: Johannes Gutenberg's invention of the movable-type printing press (15th century) played a significant role in popularizing literature, leading to widespread reading, dissemination of knowledge, and progress in literacy.

• Renaissance and Historiography
◦ Historical Periodization: Introduced by Italian historians Flavio Biondo and Leonardo Bruni, classifying world history into: Ancient Period (up to 5th century CE), Medieval Period (5th to 15th century), and Modern Period (thereafter).
◦ Shift from Divine to Human-Centered: Historiography moved away from the medieval notion of divinely ordained events. Human life became the focus of historical narratives, replacing chronicles by monks and biographies of priests.
◦ Emphasis on Evidence: Growing importance of archaeological evidence and relics; historians emphasized inscriptions, coins, and ancient manuscripts. Efforts to collect and preserve manuscripts intensified.
◦ Critical Thinking: Humanism led to critical thinking in history, replacing stories and myths with scientific inquiry.

• Renaissance and Science
◦ Foundation for Modern Science: Laid the groundwork for its evolution.
◦ Astronomy:
▪ Nicolaus Copernicus: Challenged the prevailing geocentric model (Ptolemy), arguing that the Sun is the center of the universe and Earth and other planets revolve around it.
▪ Galileo Galilei and Johannes Kepler: Expanded on Copernicus's discoveries. Kepler revealed that planetary speed varied with distance from the Sun, contributing to Isaac Newton's theory of gravitation. Galileo, using his designed telescope, discovered Jupiter's satellites and Saturn's rings, providing conclusive evidence for Copernicus's principles.
◦ Medicine and Anatomy: Significant advancements included Paracelsus's research on disease causes and remedies, and Andreas Vesalius's pioneering study of human anatomy through cadaver dissection.

• The Reformation
◦ Background: Influenced by the Renaissance, humanists like Erasmus and critics like John Wycliffe laid groundwork for protests against practices within the Catholic Church, such as the controversial sale of indulgences.
◦ Martin Luther: In 1517, he pasted his 'Ninety-Five Theses' on the doors of Wittenberg Cathedral, marking the beginning of the Protestant Reformation. His work, translated into German, spread widely, leading him to sever ties with the Church.
◦ Factors Supporting Reformation: German universities (like Wittenberg) and secular rulers (seeking to limit clergy power, especially in taxation and appointments) encouraged the movement.
◦ Spread and New Churches: Spread to Switzerland (led by Huldrych Zwingli and John Calvin) and England, where King Henry VIII led to the emergence of the Anglican Church (a National Church).

• Counter-Reformation (Catholic Reformation)
◦ Purpose: The Catholic Church's own reform movement initiated after the Reformation.
◦ Council of Trent: Convened to correct erroneous tendencies and implement reforms.
◦ Key Reforms: Banned the sale of indulgences, published 'The Index' (list of forbidden books), and reinstituted the court of inquisition.
◦ The Society of Jesus: Founded by Spanish priest Ignatius Loyola, members observed strict discipline and obedience. They established Catholic Church authority by setting up schools and engaging in missionary work, eliminating many wrong tendencies.

• Overall Impact of Renaissance
◦ Humanistic Development: Marked the evolutionary progress of humanistic ideas originating in Greco-Roman times, focusing on humanity and human needs.
◦ Global Relationships: Fostered mutual relationships between Europe and other societies through extensive trade and cultural exchange.

Chapter 2: LIBERTY EQUALITY FRATERNITY (French Revolution)
• Introduction to French Revolution
◦ Context: In 1789 Paris, denied entry to the Estates General, the Third Estate representatives gathered in a tennis court, vowing to draft a constitution granting sovereignty to the people – an event that decisively impacted France and Europe.

• Despotic Regime in France
◦ Bourbon Dynasty: Ruled for decades, generally despotic, believing in the divine right of rulers (accountable only to God).
◦ Estates General: French parliament, rarely summoned (last in 1614).
◦ Louis XIV: Declared, "I am the State".
◦ Louis XV: Caused misery through corruption, extravagance, and continuous wars, imposing new taxes.
◦ Louis XVI: Neglected governance, and his queen, Marie Antoinette, interfered and was extravagant, leading to public unhappiness.

• French Social System (18th Century)
◦ Division into Three Estates:
▪ The Clergy (First Estate): Powerful and wealthy Catholic Church, owned vast land, exempt from all taxes. Levied tithe (one-tenth of produce) on peasants, causing resentment.
▪ The Nobles (Second Estate): Held highest government/army positions, landowners, lived luxuriously, collected various taxes. Also exempt from most taxes like the Vingtième (income tax).
▪ The Commons (Third Estate): Comprised the majority, including the middle class, workers, and peasants, largely living in poverty. Paid various taxes to the king, church, and nobles. Faced compulsory unpaid services like Corvée (unpaid labor) and tolls (Péage, Banvin, Terrage).

• The Rise of the Middle Class
◦ Emergence: Developed in 18th-century France due to agricultural and industrial progress.
◦ Composition: Included industrialists (wealthy from domestic and colonial trade), doctors, lawyers, and bankers.
◦ Discontent: Paid taxes like common people, but lacked status and power in administration/army despite economic and educational advancement, leading to deep discontent.

• Economic Crisis
◦ Agricultural Sector Crisis: In the 1770s, decreased production led to a 60% rise in cereal/bread prices (1730-1789) while wages only rose 22%.
◦ Trade Agreement Impact: Reduced import duties on British products flooded the French market, causing unemployment for native artisans.
◦ Government Debt: King Louis XVI borrowed heavily, issuing bonds, but empty coffers discouraged further loans from bankers.
◦ Middle Class Demand: Bankers opposed government due to tax inequality, demanding equal taxation for all citizens.

• Influence of French Thinkers
◦ Voltaire: Criticized the clergy through articles, leading to his expulsion from France.
◦ Rousseau: Political theorist whose work 'The Social Contract' argued that the king's power stemmed from a contract with the people, and violation of responsibilities forfeited his right to rule. He stated, "Man is born free, but everywhere he is in chains." His ideas inspired the revolution.
◦ Montesquieu: Criticized church evils and state tyranny. Advocated limited monarchy and the separation of government powers into legislative, executive, and judicial branches to ensure individual freedom in his work 'The Spirit of Laws'.
◦ John Locke: British philosopher whose 'Two Treatises of Government' rejected the divine right of kings and tyranny.
◦ Physiocrats: Economists like Turgot (advisor to Louis XVI) who proposed economic policies favoring the middle class, but faced opposition from Queen Marie Antoinette.

• The Estates General Meets
◦ Summoning: Louis XVI convened the Estates General (after 175 years) to impose new taxes and address the economic crisis.
◦ Structure: Divided into three estates, each meeting separately.
▪ Membership: Clergy (285 members), Nobility (308 members), Common People (Third Estate, 621 elected members).
◦ Voting Dispute: First two estates favored the existing system of "one vote for one house" to maintain their majority, but the Third Estate demanded joint meetings.

• The Tennis Court Oath
◦ Formation of National Assembly: On June 17, 1789, the Third Estate declared themselves the French National Assembly.
◦ Oath: When the king closed their hall, representatives led by Jean-Sylvian Bailly, Abbé Sieyés, and Mirabeau met on June 20 at a tennis court, vowing not to disperse until a constitution was drafted. This became the Tennis Court Oath.

• The Fall of Bastille and Beginning of the Revolution
◦ Catalyst: Louis XVI's dismissal of Necker provoked public anger.
◦ Storming of Bastille: On July 14, 1789, crowds seized weapons and stormed the Bastille (symbol of despotism), taking control of Paris. This is considered the beginning of the French Revolution.
◦ Spread and King's Response: Violence spread to the countryside. Louis XVI approved laws passed by the National Assembly.
◦ National Assembly Reforms: Included abolition of slavery, removal of noble special powers, and cancellation of church/additional taxes.

• Women and the French Revolution
◦ Participation: Food shortages forced women to join the struggle, marching to Versailles and bringing the royal family to Paris.
◦ Advocacy: Olympia de Gouche (playwright) demanded equal rights for women in 'Declaration of the Rights of Woman and of the Female Citizen'. Madame Jeanne Rolland also advocated for women's equality.
◦ Achievements: Right to property and right to divorce.
◦ Symbols of Protest: Workers wore long trousers (pantaloons), becoming known as sans-culottes (a symbol of revolution), and the red Phrygian cap symbolized freedom from slavery.

• New Constitution and Reforms
◦ Declaration of Human Rights: A key result of the revolution, the 'Declaration of the Rights of Man and of the Citizen' (preamble to the Constitution) asserted:
▪ Men are born and remain free and equal in rights.
▪ Rights include liberty, property, security, and resistance to oppression.
▪ Sovereignty resides in the nation.
▪ Liberty is freedom that injures no one else.
▪ Law prohibits only actions harmful to society.
◦ Reforms by National Assembly: Implemented a unified constitution, issued new paper currency (Assignat, which later devalued due to overprinting), confiscated church properties, declared religious tolerance, and made clergy salaried government employees.

• Reign of Terror and the September Massacre
◦ National Convention: Replaced the National Assembly in 1792, declared France a republic, and executed Louis XVI.
◦ Jacobins: Seized control of the republic, led by Robespierre. They were influential but adopted an extreme position (unlike the moderate Girondists).
◦ Committee of Public Safety: Formed to counter attacks from European powers, leading to the Reign of Terror in Paris.
◦ September Massacre: Thousands of "traitors" (nobles, priests, king's supporters) were imprisoned, and about 1,500 were killed on Paris streets due to overcrowded prisons.
◦ Guillotine: A machine for instant beheading, used extensively during the Reign of Terror, including for Robespierre himself.
◦ Revolutionary Calendar: A new, secular calendar was implemented, replacing the current one.

• A New Constitution and the Directory
◦ The Directory: After the Reign of Terror, a new constitution (1795) established a five-member committee to govern. This system collapsed due to corruption and mismanagement, leading to public disillusionment.

• Consequences of the French Revolution
◦ End of Feudalism: The most obvious result, with old regime laws disappearing. Church and noble lands were confiscated.
◦ Unified Systems: Introduction of the metric system (unified weights and measures).
◦ Modern Nationalism: A key contribution; the concept of a nation defined by its people (not monarchy) and a democratic system of governance based on Rousseau's ideas of popular sovereignty emerged.
◦ Global Influence: Influenced national independence struggles in Asia and Africa in the 19th and 20th centuries.

• Napoleon Bonaparte
◦ Rise to Power: Overthrew the Directory, establishing a new administrative system with himself as First Consul, eventually declaring himself Emperor.
◦ Administrative Reforms:
▪ Legal Reforms: Introduced the Napoleonic Code, abolishing feudal laws and recognizing equality and religious freedom.
▪ Concordat: Restored freedom to the Catholic Church and granted freedom to other religious groups.
▪ Educational Reforms: Universalized education, established government-run schools (lycee) and a national university system (University of France).
▪ Economic Reforms: Established The Bank of France and a unified currency system.
▪ Military Reforms: Reorganized the army into battalions.
◦ Wars and Continental System: Waged wars against enemies like Austria and Prussia. Devised the Continental System to economically destroy Britain, banning trade with countries under French influence. This led to a series of battles and his eventual defeat.
◦ Defeat: Lost in the Battle of Waterloo in 1815.

• The Map of Europe Redrawn (Congress of Vienna)
◦ Congress of Vienna (1815): Convened after Napoleon's defeat, led by Austrian Chancellor Metternich, ending French dominance in Europe.
◦ Major Decisions:
▪ Restoration of Monarchies: Restored pre-French Revolution monarchies, including the Bourbon dynasty in France.
▪ Recognition of Dominance: Recognized Britain's naval supremacy and Russia's/Austria's dominance in Eastern/Central Europe respectively.
◦ Tree of Liberty: A symbol of freedom (planted in public places, adorned with red Phrygian caps). Tipu Sultan of Mysore planted it, demonstrating his affinity for the French Revolution's ideals and hostility to the British.

Chapter 3: SOCIAL ANALYSIS: THROUGH SOCIOLOGICAL IMAGINATION
• Understanding Personal Problems
◦ Common Approaches: Many people rely on superficial reasons or past experiences to understand personal problems.
◦ Commonsense Knowledge: Individuals often analyze problems based on knowledge and practices acquired through socialization, resulting in commonsense explanations.

• Commonsense Knowledge
◦ Definition: Direct understanding individuals gain through personal experiences, social interactions, and cultural knowledge; it is not formal knowledge but rather assumptions or everyday practical understanding.
◦ Limitations in Social Analysis:
▪ Partial Knowledge: Often provides only a partial understanding of complex issues, failing to uncover real causes.
▪ Relies on Speculations or Practices: Not based on scientific observation or studies.
▪ Bases Itself on Stereotypes: General statements that create misconceptions (e.g., "Teenagers are always rebellious").
▪ Cannot Understand Complex Social Problems: Inadequate for understanding individual or complex social problems.
◦ Social Problem: A condition affecting a large number of people in society, considered undesirable or detrimental (e.g., poverty, inequality, environmental pollution).

• Sociological Imagination
◦ Concept and Origin: The skill to identify and analyze how individual problems are related to broader social structures. Introduced by American sociologist Charles Wright Mills in The Sociological Imagination (1959). It helps explain individual problems by subjecting them to wider observation and analysis.
◦ Sociology: The scientific study of society, observing, analyzing, and interpreting social relationships, institutions, and structures. Key concepts include social relationships (interactions individuals develop, based on structures/institutions), social institutions (framework of rules that stabilize social relations, e.g., family, marriage, religion), and social structure (explains status, roles, responsibility, providing order and stability).
◦ Relationship to Personal Problems: Reveals that social factors influence every personal problem, and individual problems are related to wider social structures.
◦ Social Analysis: The process of examining how social relationships, institutions, structures, and problems affect individuals and society, helping to understand influencing factors and suggest improvements.
◦ Characteristics of Sociological Imagination:
▪ Broadens Individual Perspective: Helps identify how other social factors (e.g., traffic rules, legal system failure) influence individual problems beyond mere carelessness.
▪ Understanding Social Issues in Depth: Helps gain deeper understanding by identifying relationships between individual problems and social issues (e.g., gender norms affecting women's workforce participation).
• Emile Durkheim: Studied social causes behind suicide when it was primarily seen as a personal matter.
▪ Enables Self-Reflection: The skill to critically evaluate one's own thoughts and actions, helping to identify social causes behind personal choices and move beyond commonsense.
▪ Develops Empathy and Tolerance: By understanding the social context behind others' experiences (e.g., family background influencing a child's academic performance), it fosters empathy and diverse perspectives.
▪ Develops Critical Thinking: Helps individuals understand how various social factors influence their lives, enabling them to critically analyze issues and act to improve circumstances.
▪ Questioning Negative Social Norms: Helps understand the influence of social institutions and question negative social norms (e.g., stereotypes about mental health).
◦ Benefits: Enables seeing individual problems as social problems, not personal failures. Helps grasp reasons for social problems, increasing intervention possibilities for effective social policies and change.
◦ Comparison with Commonsense Knowledge:
▪ Scope: Sociological imagination's scope is broad, connecting individual experiences to larger social structures, unlike commonsense which is limited to personal views.
▪ Explanation: It deeply analyzes the impact of social factors, avoiding superficial explanations and stereotypes common in commonsense.
▪ Critical Thinking: Encourages critical thinking about interrelationships, while commonsense does not approach social realities critically.
▪ Micro-Macro Relationship: Helps understand the micro-macro relationship between the individual and society, equipping individuals to engage in social activities and address complex interrelationships.

Chapter 4: WEALTH AND THE WORLD
• Introduction to Geographical Expeditions
◦ Significance: 15th-century adventurous geographic expeditions revealed new continents, oceans, and immense wealth, significantly shaping history.
◦ Triggers: The conquest of Constantinople by the Turks (obstructing trade routes for Asian goods like pepper to Europe) and the arrival of the Portuguese at The Guinea Coast in Africa spurred Europeans to explore new sea routes.
◦ Outcome: Reshaped global history, leading to European domination and the spread of European culture worldwide.
◦ Leading Nations: Portugal and Spain were first, followed by Netherlands, England, and France.
◦ Enabling Factors: Geographical advantage (Atlantic coast), advanced shipbuilding, invention of compass and navigational tools, patronage of rulers, strong military power, seafaring experience, and advances in cartography and astronomy.

• European Expeditions to other Continents
◦ Africa: Portugal's early expeditions were motivated by gold deposits. They captured Ceuta (1415), navigated Cape Bojador (1434), and profited from gold and slave trade. They also established colonies on Atlantic islands (Madeira, Azores, Canary, Cape Verde) for agriculture and strategic ports.
◦ Sea Route to India: Bartolomeu Dias reached the Cape of Good Hope (1488) but could not reach India. A decade later, Vasco da Gama (1498) successfully sailed around Africa and reached Kappad in Kozhikode, India, marking the start of European domination.
◦ Discovery of Americas ('New World'): With Spanish aid, Christopher Columbus (1492) reached the Bahamas Islands, mistakenly believing it was India. Later, Amerigo Vespucci identified it as a new continent, leading to its naming as "America" by cartographer Martin Waldseemüller in 1507. This opened the way for European invasion and exploitation.
◦ Other Expeditions: Included Pedro Álvares Cabral (Brazil), Ferdinand Magellan (first to circumnavigate the globe), and John Cabot (Newfoundland).

• Consequences of Geographical Explorations
◦ Shift in Trade Routes: The Atlantic coast became the most important trade route, leading to a decline in Mediterranean trade and the rise of Atlantic trade.
◦ European Domination: Large parts of the Americas, Africa, and Asia came under European invasion and colonization.
◦ Economic Impact: Efforts to monopolize Asian spice trade. Influx of gold and silver from South America to Europe, accelerating monetisation.
◦ Triangular Trade System: Developed to link Europe (manufactured goods), Africa (enslaved people), and the Americas (raw materials like sugar, cotton).
◦ Shift in Dominance: Portugal and Spain's trade dominance declined, replaced by England, Netherlands, and France. Intense rivalry, especially between England and France, for colonial gains.

• Mercantilism
◦ Definition: An economic policy where a nation's wealth was measured by the amount of gold and silver it possessed. Countries competed to accumulate these precious metals.
◦ Characteristics: Aimed to preserve national wealth by reducing imports and increasing exports, thereby accumulating wealth from other nations.
◦ Perspective: Illustrated by Lord Vimioso's concern when Indians demanded gold/silver in exchange for goods, viewing it as a loss of European resources.

• Colonial Policies
◦ Primary Aim: To extract wealth from colonies.
◦ Portuguese/Spanish Approach: Kings directly controlled colonial trade, focusing on extracting gold/silver and using wealth for palaces.
◦ Dutch/English Approach: Conducted trade through joint-stock companies (pooling capital from various sources). These companies reinvested profits into businesses, contributing to industrial growth in England.

• Colonization and Natives
◦ Slavery: A major consequence, particularly the slave trade in Africa, described by Olaudah Equiano as inhumane.
◦ Other Effects:
▪ Wealth extraction from colonies to Europe.
▪ Natives lost economic and political rights.
▪ Indigenous cultures destroyed; Western lifestyles and practices spread.
▪ Christianity propagated in colonized regions.

• Changing Economic Orders
◦ Merchant Capitalism: Early system where merchants supplied raw materials to rural artisans who produced goods, which merchants then sold for profit, acting as intermediaries.
◦ Industrial Capitalism: Evolved from merchant capitalism as wealth from colonization was invested in industries, leading to large profits for industry owners.

• Industrial Revolution
◦ Definition: Profound changes in production process between 1780 and 1850, marked by mass production using machines in factories, starting in the textile industry.
◦ Agrarian Revolution (17th Century England): Preceded industrial revolution, involving Enclosure Movement (consolidating small farms), crop rotation, and new agricultural implements, leading to increased food production.
◦ Major Changes: Production mechanization, advancements in metallurgy, steam power, developed transport, and shift from cottages to factories.
◦ Impact (Merits and Demerits):
▪ Merits: Rise of factories, increased production, new employment, urbanization, improved living conditions.
▪ Demerits: Exploitation of laborers, poverty, epidemics, long hours and low wages for women/children, rise of slums, polluted cities, miserable life for laborers (e.g., St. Giles slums).
◦ Emergence of Socialism: In response to industrial capitalist exploitation, socialism emerged, advocating equitable distribution of resources and common ownership of production means. Karl Marx and Friedrich Engels were key in developing its scientific ideology.

• Imperialism
◦ Motivation: Increased factory production led industrial nations to seek raw materials from colonies (e.g., Belgium and Congo rubber) and foreign markets for manufactured goods due to decreased domestic purchasing power.
◦ Definition: The practice by which a country establishes and maintains political, economic, and social control over regions beyond its own borders.

• First World War (1914-1918)
◦ Context: Competition between new (Germany, Italy, USA, Japan) and old (England, France) imperial powers for colonies escalated tensions.
◦ Causes:
▪ Imperialist Rivalry: Germany's industrial progress challenged British and French dominance, leading to projects like the Berlin-Baghdad railway that threatened existing powers.
▪ Extreme Nationalism: Intense, often racist, devotion to one's country, justifying territorial expansion (e.g., Pan-Slav Movement led by Serbia, Pan-German Movement led by Germany).
▪ Formation of Military Alliances: Fear and mistrust led to two major alliances: Triple Alliance (Germany, Austria-Hungary, Italy) and Triple Entente (England, Russia, France).
▪ Trigger Event: The assassination of Archduke Franz Ferdinand (Crown Prince of Austria-Hungary) by a Serbian nationalist in Sarajevo on July 28, 1914, led Austria-Hungary to declare war on Serbia, escalating into a world war as allies joined.
◦ Aftermath: Millions of lives lost, industrial and agricultural devastation, decline of European global domination, momentum for freedom movements in Asia/Africa. Formation of the League of Nations (to maintain peace), and rise of totalitarian regimes in Italy, Germany, Spain.

• The Growth of Totalitarianism in Europe
◦ Context: Economic and political instability after WWI led to totalitarian movements.
◦ Definition: A system where the state exerts complete control over all aspects of life, disregarding individual privacy and civil rights, glorifying the state above all else.
◦ Key Features: Rejection of democracy, opposition to socialism, supporting dictatorship, extreme nationalism, elimination of political opponents, glorification of war and violence.
◦ Fascism (Italy): Ideology derived from 'fasces' (symbolizing authority). Founded by Benito Mussolini, who seized power through the March on Rome (1922), formed Blackshirts, and banned non-Fascist parties.
◦ Nazism (Germany): Founded by Adolf Hitler, who gained power through manipulations in 1933. Formed Brownshirts, aimed to eliminate Communists, Socialists, Democrats, and Jews, and used the Gestapo (secret police). His aggression led to WWII.

• Second World War (1939-1945)
◦ Background / Causes:
▪ Treaty of Versailles: Its harsh provisions (loss of territory, disarmament, huge reparations on Germany) sowed seeds for WWII, seen as a German revolt against it.
▪ Failure of League of Nations: Unable to resolve disputes or enforce disarmament, it failed to act against aggressions by Japan, Italy, and Germany.
▪ Formation of Military Alliances: Imperialist rivalry led to Axis Powers (Italy, Germany, Japan) and Allied Powers (England, China, France, later Soviet Union, USA).
▪ Policy of Appeasement: Western capitalist countries appeased fascist aggression (e.g., Munich Agreement where Sudetenland was ceded to Hitler), seeing it as a counter to socialism, giving Hitler confidence for further offensives.
▪ Trigger: Began with Germany's invasion of Poland on September 1, 1939.
◦ Results: Millions of lives lost, famines/epidemics, collapse of European economy, setbacks for colonization/imperialism, end of Europe's hegemony. Formation of the United Nations Organization (UNO) for global peace, end of totalitarianism in Italy/Germany, independence for Asian/African colonies, and emergence of USA and Soviet Union as global powers.

• Post-War World
◦ Decline of European Powers: Became irrelevant after fighting each other.
◦ Cold War: An ideological confrontation (not apparent war or peace) between capitalist USA and socialist Soviet Union, lasting about half a century until 1991. The Non-Aligned Movement emerged for countries not aligned with either camp.
◦ Neo-Colonialism: USA funded newly independent countries, a new form of exploitation implemented through finance capitalism.
▪ Finance Capitalism: An economy where financial institutions (banking, insurance) play a major role, with financial exchanges more important than industrial production. It allows wealth accumulation without production or technological change. It can lead to exploitation of common people and environmental problems.

---

Social Science II

Chapter 1: Weather and Climate
• Weather vs. Climate
◦ Weather: Atmospheric conditions (temperature, pressure, wind, humidity, precipitation) for a shorter period.
◦ Climate: The average weather condition experienced for a longer period (about 35-40 years) over a larger area.
◦ Influence of Climate: Crucial for diverse flora, fauna, and human life (food, dressing, settlement, occupation, physical/mental conditions, race).
◦ Indian Meteorological Department (IMD): India's principal agency for weather observations and forecasts.

• Elements of Weather and Climate
◦ Definition: Atmospheric conditions are influenced by temperature, pressure, wind, humidity, and precipitation, and these are called elements of weather.
◦ 1. Atmospheric Temperature:
▪ Source: Sun is the sole energy source, producing energy via nuclear fusion.
▪ Insolation: Amount of sun's short-wave rays reaching Earth's surface.
▪ Heat Transfer: Earth's surface heats, then transfers heat to atmosphere via conduction, convection, advection, and terrestrial radiation (long waves re-radiated from Earth).
▪ Greenhouse Effect: Atmospheric gases (CO2, nitrous oxide) trap terrestrial radiation, heating the atmosphere.
▪ Heat Budget: Earth's natural heat balancing system, where almost all received solar energy is radiated back, keeping temperatures balanced.
▪ Daily Temperature: Max temperature around 2 pm; min temperature just before sunrise.
▪ Measurement: Thermometer (Max-Min thermometer for daily range). Units: Degree Celsius, Fahrenheit, Kelvin. Calculations: Diurnal Range (max-min) and Daily Mean Temperature (average).
▪ Isotherms: Imaginary lines connecting places of equal temperature, used for distribution analysis.
▪ Influencing Factors:
• Latitude: Temperature decreases from equator to poles due to varying sun ray incidence. Thermal Equator connects places with highest mean annual temperature.
• Altitude: Temperature decreases with altitude at a Normal Lapse Rate of 6.4°C per km.
• Differential Heating of Land and Sea: Land heats/cools faster than sea.
• Distance from the Sea: Coastal areas have moderate temperatures due to maritime influence.
• Ocean Currents: Warm currents raise temperatures (e.g., North Atlantic Current); cold currents lower them (e.g., Labrador Current).
• Relief: Mountain slopes facing the sun receive more heat.
◦ 2. Atmospheric Pressure and Winds:
▪ Atmospheric Pressure: Weight exerted by atmospheric air. Influenced by temperature (inverse relation), altitude (decreases with height), and humidity (humid air is lighter, causing lower pressure). Measured by Barometer (millibars/hectopascal). Isobars connect equal pressure points.
▪ Global Pressure Belts: Formed at specific latitudes: Equatorial Low (Doldrum), Sub Tropical High, Sub Polar Low, Polar High. These belts shift with the apparent movement of the sun, influencing global climate.
▪ Winds: Horizontal air movements from high to low pressure areas. Named by direction they blow from.
• Coriolis Force: Deflects winds right in Northern Hemisphere, left in Southern Hemisphere.
• Speed/Intensity Factors: Pressure gradient force (stronger winds with higher pressure difference) and frictional force (obstruction by terrain). Measured by Anemometer (speed) and Wind Vane (direction).
• Types of Winds:
◦ Permanent Winds (Prevailing/Planetary): Constant direction throughout year (e.g., Trade Winds, Westerlies, Polar Winds). Inter Tropical Convergence Zone (ITCZ) is where trade winds converge.
◦ Periodic Winds: Seasonal reversal (e.g., Monsoon Winds – Southwest/Northeast) or diurnal (e.g., land/sea breezes, mountain/valley breezes).
◦ Local Winds: Formed by local temp/pressure differences, known by regional names (e.g., Loo, Chinook, Foehn, Harmattan).
◦ Variable Winds: Unpredictable intensity/direction (e.g., Cyclones and Anticyclones).
▪ Cyclones: Low-pressure systems with whirling winds. Tropical cyclones (Hurricanes, Typhoons, Tornadoes) are devastating; Temperate cyclones are larger but less destructive.
▪ Anticyclones: High-pressure systems with outward whirling winds, generally not causing disturbances.
◦ 3. Atmospheric Humidity:
▪ Definition: Invisible water content in atmosphere.
▪ Types: Absolute humidity (actual water vapor per unit volume) and Relative humidity (ratio of actual to total water-holding capacity, expressed as percentage).
▪ Measurement: Hygrometer and Wet/Dry Bulb Thermometer.
▪ Saturation: Saturation level (atmosphere fully saturated) and saturation point (temperature at which saturation is attained), where condensation begins.
◦ 4. Condensation and Precipitation:
▪ Condensation: Water vapor forms tiny droplets. Forms include Dew, Frost, Mist, Fog, and Clouds.
▪ Clouds: Classified by form and height: Cirrus (high, feather-like), Stratus (thick-layered), Cumulus (cotton-wool, vertical), Nimbus (dark, rain-bearing).
▪ Precipitation: Water droplets fall from clouds when their size increases. Forms include Rainfall, Snowfall, and Hailstones.
▪ Types of Rainfall:
• Orographic (Relief): Moisture-laden winds rise along mountain slopes, causing rain on windward slopes and dry conditions on leeward slopes (Rain Shadow Regions).
• Convectional: Afternoon rains due to convection (e.g., 4 O'Clock rains).
• Cyclonic (Frontal): Formed when warm and cold air masses meet, causing warm air to rise.
• Torrential Rain / Cloud Burst: Intense rainfall for short duration, leading to flash floods/landslides; Cloud burst is >10 cm/hour.

Chapter 2: Climatic Regions and Climate Change
• Climatic Regions
◦ Definition: Extensive geographical areas with similar climate characteristics.
◦ Diversity: Earth has diverse climates, each with unique flora, fauna, and human life.
◦ Major Regions: Equatorial, Monsoon, Savanna, Hot deserts, Temperate grasslands, Mediterranean, Taiga, Tundra.

• Major Climatic Regions of the World
◦ 1. Equatorial Climatic Region:
▪ Location: 10° North and South of the equator (Amazon Basin, Central Africa, Southeast Asia).
▪ Climate: High temperatures and high rainfall throughout the year, with daily afternoon convectional rains.
▪ Vegetation: Abundant evergreen forests.
◦ 2. Monsoon Climatic Region:
▪ Definition: Characterized by seasonal reversal of winds.
▪ Location: Indian subcontinent and other regions.
▪ Climate: Long, humid summers and short, dry winters; low diurnal temperature range in coastal areas, high in interiors.
▪ Vegetation: Dense monsoon forests (tropical deciduous forests).
▪ Human Activities: Densely populated agricultural regions, cultivating tropical crops like rice, sugarcane, jute. Intensive subsistence agriculture and some shifting cultivation.
◦ 3. Savanna Climatic Region (Tropical Grasslands):
▪ Location: Between 10° and 30° latitudes in both hemispheres. Known as Savanna (Africa), Campos (Brazil), Llanos (Venezuela).
▪ Climate: Hot, humid summers; cool, dry winters. Annual temperature 21-32°C, rainfall 25-125 cm.
▪ Vegetation: Deciduous trees and tall grasses, with short bushes towards deserts.
▪ Fauna: Rich in wild animals (giraffes, zebras, lions, tigers).
▪ Human Activities: Low population density; livelihood includes animal husbandry and agriculture (dry farming). Maasai lead pastoral life. Cash crops like cotton (Sudan) and coffee (Brazil) cultivated.
◦ 4. Hot Deserts:
▪ Location: Mostly on western margins of continents in tropical regions (e.g., Sahara, Arabian, Atacama) due to dry trade winds.
▪ Climate: Hottest regions (average 30°C, max 58°C in Sahara); high diurnal temperature range; very little rainfall (<25 cm annually).
▪ Vegetation: Adapted plants like cactus, shrubs, palms. Oases where water sources exist.
▪ Human Activities: Sparsely populated; indigenous tribal communities (e.g., Bushmen). Main livelihood: agriculture, animal husbandry, and mining (gold, copper, petroleum).
◦ 5. Mediterranean Climatic Region:
▪ Location: Around the Mediterranean Sea and 30-45° latitudes.
▪ Climate: Dry summers (20-25°C) and humid winters with rainfall (30-75 cm), influenced by Westerlies.
▪ Vegetation: Tall evergreen trees (oak, sequoia), conifers (pine, fir), shrubs. Dense forests are not found.
▪ Human Activities: Major producers of fruits and vegetables, and leading world producers of wine.
◦ 6. Temperate Grasslands:
▪ Location: In both hemispheres at 40-50° latitudes, in continental interiors. Known as Steppes (Europe/Asia), Prairies (North America), Pampas (South America), Veld (Africa), Downs (Australia).
▪ Climate: Short summers and long winters; high summer temperatures due to interior location. Rainfall 25-60 cm.
▪ Vegetation: Predominantly grasses with few trees.
▪ Human Activities: Historically grazing lands for shepherds. Now converted to agricultural lands, with commercial mechanized grain farming and animal husbandry. Prairie (North America) is known as the 'Granary of the World' for wheat production.
◦ 7. Taiga Region:
▪ Location: Cold region between 55° and 70° in the Northern Hemisphere.
▪ Climate: Short summers (15-20°C) and long winters (-13 to -25°C). Annual rainfall 50-70 cm, with snowfall in winter.
▪ Vegetation: Dominated by sub-Arctic coniferous evergreen trees (pine, fir, spruce); "Taiga" is Russian for coniferous trees.
▪ Human Activities: Limited cultivation. Main economic activities are lumbering and wool industry.
◦ 8. Tundra Region:
▪ Location: Extreme cold zone north of the Arctic Circle (Alaska, Canada, Greenland, Arctic coasts of Europe/Asia).
▪ Climate: Winter temperatures -25 to -40°C; summer temperatures up to 10°C; mainly snowfall.
▪ Vegetation: Few plants due to harsh conditions; short shrubs and mosses.
▪ Human Life: Native people (Eskimo, Lappas) lead semi-nomadic lives.

• Climate Change
◦ Definition: A long-term shift in weather patterns and temperatures caused by human activity or natural variability, severely affecting ecosystems.
◦ Impact on Regions: Uncontrolled resource exploitation and unscientific development threaten unique climatic characteristics. Examples include melting Himalayan glaciers and rising sea levels threatening Maldives.
◦ Causes:
▪ Natural: Endogenic earth processes (e.g., Ice ages).
▪ Anthropogenic: Human interventions like deforestation, oil mining, industrialization, urbanization. Often aggravate natural changes.
◦ Greenhouse Effect and Global Warming:
▪ Greenhouse Gases: Gases like carbon dioxide and nitrous oxide that trap solar energy in the atmosphere.
▪ Greenhouse Effect: Process where these gases keep atmosphere warm by intercepting terrestrial radiation.
▪ Global Warming: Increase in atmospheric temperature due to excess greenhouse gases from burning fossil fuels and industrial effluents.
◦ International Efforts:
▪ Earth Summit (1992): UN Agenda 21 for environment-friendly development.
▪ Kyoto Protocol (1997): Reduce greenhouse gases.
▪ Montreal Protocol (1987): Reduce ozone-depleting substances.
▪ Paris Agreement (2015): Reduce global warming effects.
▪ G20 Summit (2023): Focus on green development, climate finance.
◦ Climate Refugees: People displaced by climate change-induced disasters like droughts, floods, desertification, and sea-level rise.
◦ Controlling Climate Change: Cannot be entirely prevented, but human interventions can be controlled through energy efficiency, forest protection, technology change, and non-conventional energy use. Requires global cooperation.

Chapter 3: From The Rainy Forests to The Land of Permafrost
• Equatorial Climatic Region
◦ Location: Extends 0° to 10° North and South of the equator, covering parts of the Amazon Basin, Central Africa, and Southeast Asia (e.g., Indonesia, Malay Peninsula). Belongs to the Torrid Zone.
◦ Climate Characteristics:
▪ Temperature: Consistently high throughout the year (mean around 27°C), with no significant annual or diurnal variation, and no winter, due to vertical solar rays.
▪ Rainfall: Experiences heavy, well-distributed convectional rain in the afternoons (4 O'Clock rains) due to high evaporation, with annual rainfall between 175-250 cm. Also receives orographic rainfall in mountainous areas. No distinct dry season.
▪ Doldrums: A low-pressure, windless zone along the equator where trade winds converge.
◦ Natural Vegetation (Tropical Rainforests):
▪ Luxuriant Forests: Called tropical rainforests, found in Amazon Basin (Selvas), West-Central Africa, Indonesia.
▪ Evergreen Nature: Remain evergreen and absorb large amounts of CO2 and produce oxygen.
◦ Fauna (Wildlife):
▪ Rich Diversity: Abundant wildlife, mostly arboreal animals (tree-dwelling) like lemurs, chimpanzees, orangutans, tree-dwelling reptiles, along with hippopotamuses, alligators, and various birds.
▪ Limited Undergrowth: Dense forests limit sunlight to the floor, resulting in few ground-dwelling herbivores or carnivores.
◦ Human Life:
▪ Population: Sparsely populated due to climatic conditions.
▪ Indigenous Tribes: Pygmies (Congo Basin), Indian tribes (Amazon), Orang Asli (Malaysia). They live by hunting, gathering, fishing, and practicing shifting cultivation (slash-and-burn).
▪ Plantation Agriculture: Europeans introduced extensive plantation agriculture, suitable for crops like rubber (Malaysia, Indonesia leading producers), cocoa, oil palm, coffee, tea.
▪ Housing: Most natives are nomadic, building temporary huts or specific types like Malocas (Amazon) or Kampongs (Malaysia) using local materials.
▪ Modern Cities: Despite traditional lifestyles, the region also has modern cities like Singapore, Jakarta, Manaus, and Quito.
◦ Challenges:
▪ Diseases: Hot, wet climate encourages insects and pests, leading to diseases like Sleeping Sickness (Tse Tse flies) and yellow fever (mosquitoes).
▪ Development Barriers: Thick forests hinder infrastructure development (roads, railways).
▪ Commercial Lumbering Challenges: Difficult due to forest density and heavy hardwoods.

• Tundra (Land of Permafrost)
◦ Location: Extreme cold zone north of the Arctic Circle, including Alaska, Canada, Greenland, and Arctic coasts of Europe and Asia (Siberia, North Scandinavia). Can be Arctic Tundra (north of Taiga) or Alpine Tundra (high mountainous regions).
◦ Climate Characteristics:
▪ Extreme Cold: Also called Arctic or Polar Climate. Winters are long and harsh (-25 to -40°C), summers short (up to 10°C).
▪ Solar Phenomena: Experiences polar nights (weeks of no sunrise) and continuous daylight for weeks (when sun's apparent position is in the respective hemisphere).
▪ Precipitation: Mainly snowfall. Strong snowstorms called blizzards cause heavy snowfall.
◦ Natural Vegetation and Wildlife:
▪ Vegetation: Scanty due to cold and limited sunlight. Dominated by mosses, lichens, sedges, and bushes, with some dwarf willows and stunted birches. Hardy grasses in coastal lowlands.
▪ Fauna: Arctic foxes, wolves, polar bears, musk-oxen, arctic hares, and reindeer. Birds migrate in summer for insects.
◦ Human Life:
▪ Population: Sparsely populated, mainly confined to coasts.
▪ Tribal Groups: Primarily nomadic tribes like Eskimos/Inuit (Greenland, N. Canada, Alaska), Lapps (N. Finland), and Samoyeds/Yakuts/Koryaks/Chuckchi (Siberia/N.E. Asia).
▪ Subsistence: Hunting and fishing (whales, seals, caribou, fish), using animal parts for tools and clothing.
▪ Traditional Housing: Igloos (dome-shaped snow shelters) in winter; portable animal skin tents in summer.
▪ Transportation: Sledges pulled by dogs for travel over snow.
▪ Modernization: Growing influence of modern settlements, services, and industries in parts of the region.

Chapter 4: Consumer: Rights and Protection
• Introduction to Consumption
◦ Consumption: The process of buying and using goods and services to fulfill needs.
◦ Consumer: One who buys and uses goods/services for a price.
◦ Consumer Satisfaction: Main objective of economic activities, though subjective and hard to quantify directly.
◦ Utility: The want-satisfying power of a commodity.
▪ Alfred Marshall: First economist to attempt quantifying satisfaction.
▪ Cardinal Utility Theory: Proposes utility can be quantified using cardinal numbers.
▪ Measures of Utility:
• Total Utility (TU): Total satisfaction from consumption.
◦ Consumer Behaviour: Consumers prefer goods providing most utility, but price and income influence choices. Consumers desire quality, reasonable price, and accurate measurement.

• Consumer Rights and Protection
◦ Types of Goods:
▪ Free Goods: Abundant, freely available (e.g., sunlight, air).
▪ Economic Goods: Purchased for a price (e.g., food, vehicles).
▪ Consumer Goods: Final goods used to satisfy wants (e.g., milk, vegetables).
▪ Capital Goods: Used in production of other products (e.g., factory, machinery).
▪ Durable Goods: Last long, reusable (e.g., house, footwear).
▪ GST: Indirect taxes unified under "One Nation, One Tax".
◦ Consumer Protection Movement: Began in India in 1966 with the Consumer Guidance Society of India. A social movement to protect consumer rights and welfare.
▪ Objectives: Protect rights, prevent frauds, empower consumers, legislate, ensure advertisement credibility, ensure consumer representation in forums.
◦ Consumer Protection Acts:
▪ Consumer Protection Act 1986: Defined consumer rights and established a judicial system for protection.
▪ Consumer Protection Act 2019: Replaced the 1986 Act in 2020, empowering consumers, covering e-commerce, simplifying dispute resolution, punishing adulteration, prohibiting misleading ads, and guaranteeing consumer education.
◦ Key Consumer Rights:
▪ Right to Safety: Protection from goods/services that threaten life/property.
◦ Consumer Courts: Established by the 1986 Act for speedy complaint resolution.
◦ Three-Tier Structure:
▪ District Consumer Disputes Redressal Commission (up to Rs. 1 crore compensation).
▪ State Consumer Disputes Redressal Commission (Rs. 1 crore to Rs. 10 crore).
▪ National Consumer Disputes Redressal Commission (NCDRC) (over Rs. 10 crore).
◦ Advisory Committees: District, State, and National Consumer Protection Councils advise governments on consumer rights.
◦ Addressing Frauds: Channels exist for various frauds: educational (UGC, AICTE), healthcare (Medical Council, PIL), job offers abroad (PoE, Indian Embassy), online (Cyber Crime Cell), banking (RBI Ombudsman).
◦ Consumer Responsibilities and Education:
▪ Protect rights, raise awareness of responsibilities, ensure safety in online trade, identify market ethics, promote consumer justice.
▪ Impact: Raises awareness, instills self-protection values, protects from frauds.
▪ Methods: Included in curriculum, online courses, school consumer clubs.
▪ Beyond Legislation: Laws alone are insufficient; requires intervention from a civic-minded society to ensure customer satisfaction and ethical practices. Promotes sustainable consumption.

Chapter 5: Money and Economy
• Introduction to Money
◦ Role: Facilitates exchanges of goods and services, making them faster and enabling specialization.
◦ Definition: Anything generally accepted in the exchange of goods and services.
◦ Influence: Affects consumers, producers, and suppliers. Banks play a major role.
◦ Store of Value: Enables storing the value of goods (even perishable items) as money or assets for future use.
◦ Means of Deferred Payments: Facilitates future financial settlements for business activities (borrowing/lending).

• Characteristics of Money
◦ Generally Accepted.
◦ Durable.
◦ (Other standard traits implied: divisible, portable, uniform, limited in supply, stable in value.)

• Money's Role in Economic Activity and Monetary Authority
◦ Ultimate Authority: The central bank (RBI in India) is the ultimate authority for currency and coins.
◦ RBI Establishment: Established April 1, 1935, nationalized in 1949, headquarters in Mumbai. Regulates banks and non-banking financial institutions.
◦ Functions:
▪ Printing and Issuing Currency: Only RBI prints/issues currency notes (except coins and one rupee notes, issued by Ministry of Finance). Responsible for design, security features, printing, and distribution.
▪ Demonetization: RBI can withdraw currency notes from circulation.
▪ Stabilizing Prices: Uses tools to maintain price stability, measured by indices like Consumer Price Index (CPI).
• Credit Control Measures:
◦ Quantitative: Changing Repo Rate (interest on RBI loans to commercial banks) and Reverse Repo Rate (interest on commercial bank deposits with RBI). Increasing these rates reduces money supply and controls inflation. Also by changing Cash Reserve Ratio (CRR) (amount banks hold with RBI).
◦ Qualitative: Open market operations, margin requirement, moral suasion.
▪ Government's Bank: Maintains government accounts, provides banking services, advises on fiscal policy (taxation/spending) and monetary policy (money supply/interest rate).
▪ Custodian of Foreign Exchange Reserves: Holds foreign currencies and gold reserves.
▪ Publication of Reports: Publishes various reports on banking trends and policy.

• Banks and Non-Banking Financial Institutions
◦ Role: Accept deposits and provide loans.
◦ Deposit Accounts: Savings, Current (with overdraft), Term/Fixed, Recurring Deposits.
◦ Lending Loans: Act as intermediaries, lending out deposits (keeping a portion as reserve) and earning income from the spread (difference between interest charged to borrowers and paid to depositors). Accept various collaterals (gold, land, salary certificates).
◦ Other Services: Credit/Debit cards, ATM services, locker facilities.
◦ Technology in Banking: Mobile/online banking provide 24/7 access to services.
◦ Payment Systems: NEFT (Electronic Fund Transfer), RTGS (Real Time Gross Settlement for large amounts), Core Banking (transactions from any branch), UPI (Unified Payments Interface for real-time mobile transfers).
◦ Non-Banking Financial Institutions: Provide financial services but may not accept demand deposits or allow cheque withdrawals. Regulated by RBI, SEBI, IRDA, NHB. Examples: insurance companies (LIC), mutual fund companies (UTI), KSFE.

• Sources of Credit in India
◦ Classification: Formal sources (organized, institutionalized: banks, NBFIs, SHGs, Microfinance Institutions) and Informal sources (unorganized: local moneylenders, friends, relatives). Both are necessary for economic growth.
◦ Credit Deposit Ratio: Proportion of a bank's deposits used for loans, monitored by RBI.

• Financial Inclusion
◦ Aim: To extend banking services to all, especially rural and marginalized populations, promoting inclusive economic growth.
◦ Government Steps:
▪ Self-Help Groups and Cooperatives (e.g., Kudumbashree in Kerala) for poverty alleviation and women empowerment.
▪ Jan Dhan Account: Scheme to open zero-minimum-balance bank accounts for all unbanked citizens, promoting financial literacy and banking habits.
▪ Digital Currency Promotion: Encouraging Aadhaar-based payments, e-wallets, National Financial Switch to move towards a cashless economy.

• Conclusion
◦ Money is vital for economic activities (production, consumption, distribution).
◦ Digital money increased transaction scale and reach.
◦ Banks and NBFIs play a significant role in accelerating economic growth by facilitating transactions and channeling savings into investments.
◦ Technology has promoted cashless transactions and expanded banking network to remote areas.

അധ്യായം 1: മാനവികത

• നവോത്ഥാനത്തിന് ഒരു ആമുഖം
◦ റോജർ ബേക്കണിന്റെ ആശയങ്ങൾ: പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞനും തത്വചിന്തകനുമായിരുന്ന റോജർ ബേക്കൺ യുക്തിചിന്ത, അറിവ്, സ്നേഹം എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകി, ഫ്യൂഡൽ അധികാര വ്യവസ്ഥയെ ചോദ്യം ചെയ്തു. നിലവിലുള്ള ആശയങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തതിന് അദ്ദേഹത്തെപ്പോലുള്ള ചിന്തകർക്ക് പീഡനം, തടവ്, അല്ലെങ്കിൽ മരണം എന്നിവ നേരിടേണ്ടി വന്നു.
◦ പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ട് മുതലുള്ള മാറ്റങ്ങൾ: പുരാതന ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സംസ്കാരങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിലും മധ്യകാല ആശയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മാറ്റത്തിലും യൂറോപ്പ് സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ മേഖലകളിൽ കാര്യമായ പരിവർത്തനങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
◦ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ നിർവചനം: "നവോത്ഥാനം" എന്ന വാക്കിന് "പുനർജന്മം" എന്നാണർത്ഥം, ഇത് പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി ആരംഭിച്ച പുരാതന ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് മധ്യകാല ഫ്യൂഡലിസത്തിൽ നിന്ന് ആധുനിക യുഗത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
◦ ഈ പരിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
▪ മാനവിക കാഴ്ചപ്പാട് (ഹ്യൂമനിസം).
▪ നഗരജീവിതത്തിന്റെ വളർച്ചയും വ്യാപാരത്തിന്റെ പുരോഗതിയും.
▪ ദേശീയ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഉദയവും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള ഊന്നലും.
▪ യുക്തിചിന്തയും മതേതര മൂല്യങ്ങളുടെ പ്രചാരണവും.
▪ നാണയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും പ്രാദേശിക ഭാഷകളുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചതും.
▪ കലയിലും ശാസ്ത്രത്തിലും കാര്യമായ മാറ്റങ്ങൾ.

• ഇറ്റലിയിൽ നവോത്ഥാനത്തിന് കാരണമായ ഘടകങ്ങൾ
◦ സ്വതന്ത്രവും സമ്പന്നവും ചലനാത്മകവുമായ നഗരങ്ങൾ: യൂറോപ്പിലെ മറ്റ് നഗരങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വാതന്ത്ര്യവും സമ്പത്തും ചലനാത്മകതയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
◦ വികസിത വ്യാപാരവും സാമ്പത്തിക സമ്പ്രദായങ്ങളും: വ്യാപാരികൾക്ക് ബാങ്കിംഗ്, ഇൻഷുറൻസ് എന്നിവയിൽ നല്ല അറിവുണ്ടായിരുന്നു, കൂടാതെ ബുക്ക് കീപ്പിംഗിൽ (ദിവസവരുമാനം/ചെലവ് വിശദമായി രേഖപ്പെടുത്തൽ) വൈദഗ്ധ്യവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് വ്യാപാരത്തിലൂടെ വലിയ സമ്പത്ത് നേടി കൊടുത്തു.
◦ ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെയും മതപരമായ മേൽക്കോയ്മയുടെയും തകർച്ച: പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വാണിജ്യവൽക്കരണം മധ്യകാല ഫ്യൂഡൽ സമ്പ്രദായത്തിന്റെയും മതപരമായ ആധിപത്യത്തിന്റെയും തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി, ഇത് പുതിയൊരു സമ്പന്ന വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഉദയത്തിനും രാഷ്ട്രീയ അധികാരം ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനും വഴിയൊരുക്കി.
▪ സമ്പന്ന കുടുംബങ്ങൾ: പ്രമുഖ കുടുംബങ്ങളിൽ മെഡിസി (ഫ്ലോറൻസ്), സ്ഫോർസ (മിലാൻ), ഫർണേസ് (പാർമ), ഓർസിനി (നേപ്പിൾസ്), വിസ്കോണ്ടി (മിലാൻ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
◦ കുരിശുയുദ്ധങ്ങളുടെ സ്വാധീനം: ഇസ്‌ലാമും ക്രൈസ്തവതയും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധങ്ങൾ (പതിനൊന്നാം-പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) സാംസ്കാരിക വിനിമയം സുഗമമാക്കുകയും ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങളുടെ വളർച്ച ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇസ്ലാമിക, ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ വലിയ സമ്പത്ത് കൊണ്ടുവന്നു, ഇത് ഇറ്റാലിയൻ വ്യാപാരികൾക്ക് മെഡിറ്ററേനിയൻ വ്യാപാരത്തിൽ കുത്തക നൽകി.
◦ ബുബോണിക് പ്ലേഗ് (ബ്ലാക്ക് ഡെത്ത്): ഈ പകർച്ചവ്യാധി (1347-1351) കടുത്ത തൊഴിലാളി ക്ഷാമത്തിന് കാരണമായി, ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ തകർച്ചയും ഒരു വാണിജ്യ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ ആവിർഭാവവും ത്വരിതപ്പെടുത്തി. ഇത് ജീവിതത്തിന്റെ നശ്വരതയെക്കുറിച്ച് ഒരു ആത്മപരിശോധനയ്ക്ക് പ്രേരിപ്പിച്ചു, മാനുഷിക ക്ഷേമത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും പുരാതന ഗ്രീക്ക്, റോമൻ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കുകയും ചെയ്തു.
◦ പൗരബോധവും ആത്മാഭിമാനവും: സമൃദ്ധിയും രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യവും സാമൂഹിക ഐക്യവും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഈ ഗുണങ്ങൾ വളർത്തി.
◦ ക്ലാസിക്കൽ പുരാതനതയോടുള്ള പുതിയ താൽപ്പര്യം: പുരാതന റോമൻ നിയമം, ലാറ്റിൻ ഭാഷ, സാഹിത്യം, സ്ഥാപനങ്ങൾ, പുരാവസ്തുക്കൾ എന്നിവയിൽ ഒരു പുനരുജ്ജീവിച്ച താൽപ്പര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.
◦ കലയുടെ പ്രോത്സാഹനം: ഭരണാധികാരികളും പുരോഹിതരും വലിയ കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും കലയെയും സാഹിത്യത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ശ്രമിച്ചു, ഇത് ഫ്ലോറൻസ്, മിലാൻ, റോം, വെനീസ് പോലുള്ള പ്രധാന ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങളിൽ ഒരു പൗര ഉത്തരവാദിത്തമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.
◦ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിന്റെ പതനം (1453): ഓട്ടോമൻ തുർക്കികളുടെ വിജയത്തെത്തുടർന്ന് പുരാതന ഗ്രീക്കോ-റോമൻ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുമായി പണ്ഡിതന്മാർ ഇറ്റാലിയൻ നഗരങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി, സർവകലാശാലകളിൽ നിന്ന് ലൈബ്രറികളിലേക്ക് ഗവേഷണം വ്യാപിപ്പിച്ചു.
◦ കോളനിവൽക്കരണ കാഴ്ചപ്പാട്: പരമ്പരാഗത യൂറോ കേന്ദ്രീകൃത വീക്ഷണത്തെ ചില വാദങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു, യൂറോപ്പേതര സംസ്കാരങ്ങളുടെ സംഭാവനകൾ ചരിത്രപരമായി തള്ളിക്കളഞ്ഞതായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

• മാനവികത
◦ നിർവചനവും മാതൃകാപരമായ മാറ്റവും: മാനവികത മധ്യകാല പണ്ഡിതമതത്തിൽ നിന്ന് (ദൈവീകതയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകിയിരുന്നത്) വ്യതിചലിച്ച്, മാനുഷിക അനുഭവങ്ങൾ, ലൗകിക ജീവിതം, യുക്തിപരമായ അന്വേഷണം എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകി. ഇത് ഒരു ദൈവശാസ്ത്രപരമായ വീക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യ കേന്ദ്രീകൃതമായ വീക്ഷണത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു.
◦ പ്രധാന ഊന്നൽ: മനുഷ്യന്റെ അതുല്യത, വികാരങ്ങൾ, കഴിവുകൾ, സാഹിത്യപരമായ ആവിഷ്കാരം, ആശയവിനിമയ കഴിവുകൾ എന്നിവക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകി. മതപരമായ വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങൾക്കെതിരായ വിയോജിപ്പുകൾക്കും വിമർശനങ്ങൾക്കും ഇത് ഇടം നൽകി.
◦ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ സ്വാധീനം: പുരാതന ഗ്രീക്ക് തത്വചിന്തകനായ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ ആശയങ്ങൾ അറബികളാൽ പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെടുകയും വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും, സത്യത്തിനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഊന്നൽ കാരണം വ്യാപകമായി വായിക്കുകയും പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനം നൽകുകയും ചെയ്തു.
◦ സംസ്കാരത്തിൽ സ്വാധീനം: മാനവികതാവാദികൾ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും ഗ്രീക്കോ-റോമൻ ശൈലിയിലും സൃഷ്ടികൾ നിർമ്മിച്ചു, എന്നാൽ സ്വാഭാവികമായ മനുഷ്യ ചിത്രീകരണത്തിന് ഊന്നൽ നൽകി. ചിത്രകല, വാസ്തുവിദ്യ, സാഹിത്യം, രാഷ്ട്രീയം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, മതം എന്നിവിടങ്ങളിലുടനീളം പരിവർത്തനപരമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് മാനവികത പ്രചോദനമായി.

• നവോത്ഥാന കല
◦ പൊതുവായ സവിശേഷതകൾ: മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ ആത്മീയ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരൂപത്തിന്റെ സൗന്ദര്യം, മൗലികത, നിറങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ഉപയോഗം എന്നിവയിലേക്ക് മാറി. മനുഷ്യന്റെ ശരീരഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ്, യുക്തിചിന്തയ്ക്കും മാനുഷിക വികാരങ്ങൾക്കും ഊന്നൽ നൽകിക്കൊണ്ട് ചിത്രകാരന്മാർക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ കൃത്യതയും വിശദാംശങ്ങളും നേടാൻ സഹായിച്ചു. ഭൂപ്രകൃതികൾ, വെളിച്ചത്തിനും ആഴത്തിനും നിറങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, യാഥാർത്ഥ്യബോധമുള്ള മനുഷ്യ ചിത്രീകരണം, എണ്ണച്ചായം, ഛായാചിത്രങ്ങൾ, ദൈവിക രൂപങ്ങൾക്കുള്ള ആദർശപരമായ മനുഷ്യരൂപങ്ങൾ എന്നിവയായിരുന്നു വ്യതിരിക്തമായ സവിശേഷതകൾ.
◦ ചിത്രകല:
▪ ജിയോട്ടോ: ആദ്യകാല ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സ്വാധീനം കാണിച്ചു.
▪ മസാക്കിയോ: ദൈനംദിന ജീവിതം ചിത്രീകരിക്കുന്ന ചുമർച്ചിത്രങ്ങളിലൂടെ പിൽക്കാല കലാകാരന്മാരെ അഗാധമായി സ്വാധീനിച്ചു.
▪ ലിയോനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി: 'അവസാനത്തെ അത്താഴം' (ശിഷ്യന്മാരുടെ വ്യക്തമായ വികാരങ്ങൾ), 'മോണാലിസ' (അതിശയിപ്പിക്കുന്ന ഭാവങ്ങൾ) എന്നിവയ്ക്ക് പ്രശസ്തനാണ്. നിറം, നിഴൽ, വെളിച്ചം എന്നിവ സമന്വയിപ്പിക്കുന്നതിനും മനുഷ്യശരീരത്തെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രീയമായി പഠിച്ചതിനും പേരുകേട്ടതാണ്.
▪ മൈക്കലാഞ്ചലോ: സിസ്റ്റിൻ ചാപ്പലിലെ സീലിംഗ് പെയിന്റിംഗുകളിലൂടെയും 'അവസാനത്തെ വിധി'യിലൂടെയും ശക്തവും മനോഹരവുമായ മനുഷ്യരൂപങ്ങളെ അനശ്വരമാക്കി.
▪ ടിഷ്യൻ, റാഫേൽ: മനുഷ്യരെ ജ്ഞാനികളും മിതവാദികളും മാന്യരുമായി ചിത്രീകരിച്ചു, സൗന്ദര്യത്തിനും ആശയങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ പ്രാധാന്യം നൽകി.
◦ ശിൽപകല:
▪ ഡൊണാറ്റെല്ലോ: മധ്യകാല ഗോഥിക് ശൈലിയിൽ നിന്ന് ശിൽപകലയെ മോചിപ്പിച്ചു, തന്റെ സൃഷ്ടികൾക്ക് ശക്തിയും വ്യക്തിത്വവും നൽകി. 'ഡേവിഡ്' (യുവ രൂപം), 'ഗാറ്റാമെലാറ്റ' (കുതിരപ്പുറത്തുള്ള സൈനികൻ, ഒരു മതേതര വീരൻ) എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
▪ മൈക്കലാഞ്ചലോ: ദൈവങ്ങളെ മനുഷ്യരൂപങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചു, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ ശൈലിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു ഇത്. 'പിയാത്താ', മനോഹരമായ 'ഡേവിഡ്' എന്നിവയ്ക്ക് പ്രശസ്തനാണ്.
◦ വാസ്തുവിദ്യ:
▪ ഫിലിപ്പോ ബ്രൂണെല്ലെസ്കി: ക്ലാസിക്കൽ ഗ്രീക്കോ-റോമൻ രൂപങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ച് ഒരു പുതിയ ശൈലി സ്ഥാപിച്ചു, ഫ്ലോറൻസ് കത്തീഡ്രലിൽ ഗോഥിക് ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങൾക്ക് പകരം താഴികക്കുടങ്ങൾ (ഡ്യൂമോ) സ്ഥാപിച്ചത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
▪ സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസിലിക്ക: മൈക്കലാഞ്ചലോയുടെയും ബ്രഹ്മാന്തെയുടെയും കീഴിൽ നിർമ്മിച്ച ഇത് ഈ ശൈലിക്ക് കൂടുതൽ ഉദാഹരണമാണ്.
▪ ഗോഥിക് ശൈലി: മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ഫ്രാൻസിൽ വികസിപ്പിച്ചത്, കൂർത്ത കമാനമാണ് ഇതിന്റെ സവിശേഷത, പള്ളികൾക്കും സർവകലാശാലകൾക്കും ഇത് ഉപയോഗിച്ചു.

• നവോത്ഥാന സാഹിത്യം
◦ സവിശേഷതകൾ: വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും മതേതര മൂല്യങ്ങൾക്കും ഊന്നൽ നൽകി, മധ്യകാല പണ്ഡിതമതത്തിൽ നിന്ന് മാറി. മിക്ക എഴുത്തുകാരും പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ തിരഞ്ഞെടുത്തു, ഗദ്യരൂപങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു.
◦ ശ്രദ്ധേയരായ എഴുത്തുകാരും കൃതികളും:
▪ ഡാന്റേ: 'ഡിവിൻ കോമഡി'യുടെ രചയിതാവ്, മനുഷ്യവികാരങ്ങൾ, ദേശസ്നേഹം, ഏകീകൃത ഇറ്റലിക്കുവേണ്ടിയുള്ള ആഗ്രഹം എന്നിവ പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ എഴുതി.
▪ പെട്രാർക്ക്: പ്രമുഖ മാനവികതാവാദി, ലോറയ്ക്കുള്ള സോനെറ്റുകൾക്ക് (ധീരമായ ശൈലി) പേരുകേട്ടതാണ്, എന്നാൽ ലാറ്റിനിലാണ് എഴുതിയത്.
▪ ബൊക്കാച്ചിയോ: 'ഡെക്കാമെറോൺ' രചയിതാവ്.
▪ നിക്കോളോ മാക്കിയവെല്ലി: അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'ദ പ്രിൻസ്' എന്ന കൃതിയിൽ സംസ്ഥാന അധികാരം നിലനിർത്തുന്നതിനും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയുള്ള രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകൾ അവതരിപ്പിച്ചു, ഐക്യം ഉറപ്പാക്കാൻ "ക്രൂരത" ഉപയോഗിച്ചേക്കാവുന്ന ഒരു നിഷ്പക്ഷ ഭരണാധികാരിയെ പിന്തുണച്ചു.
▪ കാസാൻഡ്ര ഫെഡേലെ: സ്ത്രീകൾക്ക് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം ആവശ്യപ്പെട്ട മാനവികതാവാദിയും എഴുത്തുകാരിയും.
▪ ഇറ്റലിക്ക് പുറത്തുള്ള സ്വാധീനം: ഇറാസ്മസ് (നെതർലാൻഡ്സ്), ജെഫ്രി ചോസർ (ഇംഗ്ലണ്ട്), തോമസ് മൂർ (ഇംഗ്ലണ്ട്), മിഗുവൽ ഡി സെർവാന്റസ് (സ്പെയിൻ), ഫ്രാൻസിസ് റാബലേ (ഫ്രാൻസ്) എന്നിവരുൾപ്പെടെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും ശ്രദ്ധേയമായ കൃതികൾ നിർമ്മിച്ചു.
◦ അച്ചടി യന്ത്രത്തിന്റെ പങ്ക്: ജൊഹാനസ് ഗുട്ടൻബർഗ് കണ്ടുപിടിച്ച ചലിക്കുന്ന അക്ഷരങ്ങളുള്ള അച്ചടി യന്ത്രം (പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട്) സാഹിത്യം ജനകീയമാക്കുന്നതിൽ, വ്യാപകമായ വായനയ്ക്കും അറിവിന്റെ പ്രചാരണത്തിനും സാക്ഷരതയുടെ പുരോഗതിക്കും കാര്യമായ പങ്ക് വഹിച്ചു.

• നവോത്ഥാനവും ചരിത്രരചനയും
◦ ചരിത്ര കാലഘട്ട വിഭജനം: ഇറ്റാലിയൻ ചരിത്രകാരന്മാരായ ഫ്ലാവിയോ ബിയോണ്ടോയും ലിയോനാർഡോ ബ്രൂണിയും ലോക ചരിത്രത്തെ വിഭജിച്ച് അവതരിപ്പിച്ചു: പുരാതന കാലഘട്ടം (അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ), മധ്യകാലഘട്ടം (അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ), ആധുനിക കാലഘട്ടം (അതിന് ശേഷം).
◦ ദൈവിക കേന്ദ്രീകൃതത്വത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യ കേന്ദ്രീകൃതത്വത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം: ചരിത്രരചന ദൈവികമായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട സംഭവങ്ങൾ എന്ന മധ്യകാല ആശയം ഉപേക്ഷിച്ചു. മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം ചരിത്രപരമായ വിവരണങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറി, സന്യാസിമാരുടെ ദിനക്കുറിപ്പുകൾക്കും പുരോഹിതന്മാരുടെ ജീവചരിത്രങ്ങൾക്കും ഇത് പകരമായി.
◦ തെളിവുകൾക്ക് ഊന്നൽ: പുരാവസ്തുപരമായ തെളിവുകൾക്കും അവശേഷിപ്പുകൾക്കും പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചു; ചരിത്രകാരന്മാർ ലിഖിതങ്ങൾ, നാണയങ്ങൾ, പുരാതന കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ എന്നിവക്ക് ഊന്നൽ നൽകി. കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ ശേഖരിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടു.
◦ വിമർശനാത്മക ചിന്ത: മാനവികത ചരിത്രത്തിൽ വിമർശനാത്മക ചിന്തയിലേക്ക് നയിച്ചു, കഥകൾക്കും കെട്ടുകഥകൾക്കും പകരം ശാസ്ത്രീയമായ അന്വേഷണം സ്ഥാപിച്ചു.

• നവോത്ഥാനവും ശാസ്ത്രവും
◦ ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിനുള്ള അടിത്തറ: അതിന്റെ പരിണാമത്തിന് അടിത്തറ പാകി.
◦ ജ്യോതിശാസ്ത്രം:
▪ നിക്കോളാസ് കോപ്പർനിക്കസ്: നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഭൂകേന്ദ്രീകൃത മാതൃകയെ (ടോളമി) ചോദ്യം ചെയ്തു, സൂര്യനാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ കേന്ദ്രമെന്നും ഭൂമിയും മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളും അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് കറങ്ങുന്നതെന്നും വാദിച്ചു.
▪ ഗലീലിയോ ഗലീലി, ജോഹന്നാസ് കെപ്ലർ: കോപ്പർനിക്കസിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ വികസിപ്പിച്ചു. ഗ്രഹങ്ങളുടെ വേഗത സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള ദൂരത്തിനനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു എന്ന് കെപ്ലർ വെളിപ്പെടുത്തി, ഇത് ഐസക് ന്യൂട്ടന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണ സിദ്ധാന്തത്തിന് സംഭാവന നൽകി. ഗലീലിയോ, താൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ദൂരദർശിനി ഉപയോഗിച്ച് വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹങ്ങളെയും ശനിയുടെ വലയങ്ങളെയും കണ്ടെത്തി, കോപ്പർനിക്കസിന്റെ തത്വങ്ങൾക്ക് നിർണ്ണായകമായ തെളിവുകൾ നൽകി.
◦ വൈദ്യശാസ്ത്രവും ശരീരഘടനയും: രോഗങ്ങളുടെ കാരണങ്ങളെയും പ്രതിവിധികളെയും കുറിച്ചുള്ള പാരസെൽസസിന്റെ ഗവേഷണം, മൃതദേഹങ്ങൾ വിച്ഛേദിച്ച് മനുഷ്യശരീരഘടനയെക്കുറിച്ച് പഠിച്ച ആൻഡ്രിയാസ് വെസാലിയസിന്റെ പഠനങ്ങൾ എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമായ മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

• പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് നവീകരണം
◦ പശ്ചാത്തലം: നവോത്ഥാനം സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടു, ഇറാസ്മസ് പോലുള്ള മാനവികതാവാദികളും ജോൺ വൈക്ലിഫ് പോലുള്ള വിമർശകരും കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ പാപമോചന പത്രങ്ങളുടെ വിവാദ വിൽപ്പന പോലുള്ള ആചാരങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് അടിത്തറ പാകി.
◦ മാർട്ടിൻ ലൂഥർ: 1517-ൽ അദ്ദേഹം തന്റെ 'തൊണ്ണൂറ്റിയഞ്ച് പ്രബന്ധങ്ങൾ' വിറ്റൻബർഗ് കത്തീഡ്രലിന്റെ വാതിലിൽ ഒട്ടിച്ചു, ഇത് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് നവീകരണത്തിന്റെ തുടക്കമായി അടയാളപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതി ജർമ്മൻ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും വ്യാപകമായി പ്രചരിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് അദ്ദേഹത്തെ സഭയുമായുള്ള ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
◦ നവീകരണത്തെ പിന്തുണച്ച ഘടകങ്ങൾ: ജർമ്മൻ സർവകലാശാലകളും (വിറ്റൻബർഗ് പോലുള്ളവ) മതേതര ഭരണാധികാരികളും (പുരോഹിതരുടെ അധികാരം, പ്രത്യേകിച്ച് നികുതിയിലും നിയമനങ്ങളിലും, പരിമിതപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ) ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
◦ വ്യാപനവും പുതിയ പള്ളികളും: സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലേക്കും (ഹുൾഡ്രിഷ് സ്വിംഗ്ലിയും ജോൺ കാൽവിനും നയിച്ചത്) ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്കും ഇത് വ്യാപിച്ചു, അവിടെ ഹെൻറി എട്ടാമൻ രാജാവ് ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയുടെ (ഒരു ദേശീയ സഭ) ആവിർഭാവത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി.

• പ്രതി-നവീകരണം (കത്തോലിക്കാ നവീകരണം)
◦ ഉദ്ദേശ്യം: നവീകരണത്തിന് ശേഷം കത്തോലിക്കാ സഭ ആരംഭിച്ച സ്വന്തം നവീകരണ പ്രസ്ഥാനം.
◦ ട്രെന്റ് കൗൺസിൽ: തെറ്റായ പ്രവണതകൾ തിരുത്തുന്നതിനും പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും വേണ്ടി വിളിച്ചുകൂട്ടി.
◦ പ്രധാന പരിഷ്കാരങ്ങൾ: പാപമോചന പത്രങ്ങളുടെ വിൽപ്പന നിരോധിച്ചു, 'ദി ഇൻഡക്സ്' (നിരോധിക്കപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങളുടെ പട്ടിക) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, ഇൻക്വിസിഷൻ കോടതി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
◦ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ജീസസ്: സ്പാനിഷ് പുരോഹിതനായ ഇഗ്നേഷ്യസ് ലോയോള സ്ഥാപിച്ചത്, അംഗങ്ങൾ കർശനമായ അച്ചടക്കവും അനുസരണവും പാലിച്ചു. സ്കൂളുകൾ സ്ഥാപിച്ചും മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടും അവർ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ അധികാരം സ്ഥാപിച്ചു, പല തെറ്റായ പ്രവണതകളും ഇല്ലാതാക്കി.

• നവോത്ഥാനത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള സ്വാധീനം
◦ മാനവിക വികസനം: ഗ്രീക്കോ-റോമൻ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉത്ഭവിച്ച മാനവിക ആശയങ്ങളുടെ പരിണാമപരമായ പുരോഗതിയെ ഇത് അടയാളപ്പെടുത്തി, മനുഷ്യരാശിയിലും മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
◦ ആഗോള ബന്ധങ്ങൾ: വിപുലമായ വ്യാപാരത്തിലൂടെയും സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിലൂടെയും യൂറോപ്പും മറ്റ് സമൂഹങ്ങളും തമ്മിൽ പരസ്പര ബന്ധങ്ങൾ വളർത്തി.

അധ്യായം 2: സ്വാതന്ത്ര്യം സമത്വം സാഹോദര്യം (ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം)

• ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന് ഒരു ആമുഖം
◦ പശ്ചാത്തലം: 1789-ൽ പാരീസിൽ, എസ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറലിൽ പ്രവേശനം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് പ്രതിനിധികൾ ഒരു ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ ഒത്തുകൂടി, ജനങ്ങൾക്ക് പരമാധികാരം നൽകുന്ന ഒരു ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു – ഈ സംഭവം ഫ്രാൻസിനെയും യൂറോപ്പിനെയും നിർണ്ണായകമായി സ്വാധീനിച്ചു.

• ഫ്രാൻസിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണം
◦ ബർബൻ രാജവംശം: പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ഭരിച്ചു, സാധാരണയായി സ്വേച്ഛാധിപത്യപരമായിരുന്നു, ഭരണാധികാരികളുടെ ദൈവിക അവകാശത്തിൽ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു (ദൈവത്തോട് മാത്രം ഉത്തരം പറയാൻ ബാധ്യസ്ഥർ).
◦ എസ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറൽ: ഫ്രഞ്ച് പാർലമെന്റ്, വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ വിളിച്ചുകൂട്ടിയിരുന്നുള്ളൂ (അവസാനം 1614-ൽ).
◦ ലൂയി പതിനാലാമൻ: "ഞാനാണ് സ്റ്റേറ്റ്" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
◦ ലൂയി പതിനഞ്ചാമൻ: അഴിമതിയും ധൂർത്തും നിരന്തരമായ യുദ്ധങ്ങളും കാരണം ദുരിതം വരുത്തിവെച്ചു, പുതിയ നികുതികൾ ചുമത്തി.
◦ ലൂയി പതിനാറാമൻ: ഭരണകാര്യങ്ങൾ അവഗണിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജ്ഞി മാരി അൻ്റോനെറ്റ് കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുകയും ധൂർത്തടിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് പൊതുജനങ്ങളുടെ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.

• ഫ്രഞ്ച് സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ (പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ട്)
◦ മൂന്ന് എസ്റ്റേറ്റുകളായി വിഭജനം:
▪ പുരോഹിതർ (ഒന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്): ശക്തരും സമ്പന്നരുമായ കത്തോലിക്കാ സഭ, വലിയ ഭൂമി സ്വന്തമാക്കിയിരുന്നു, എല്ലാ നികുതികളിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. കർഷകരിൽ നിന്ന് വിളവിന്റെ പത്തിലൊന്ന് (റ്റിത്) പിരിച്ചെടുത്തു, ഇത് എതിർപ്പിന് കാരണമായി.
▪ പ്രഭുക്കന്മാർ (രണ്ടാം എസ്റ്റേറ്റ്): ഉയർന്ന സർക്കാർ/സൈനിക സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചു, ഭൂവുടമകൾ, ആഡംബരത്തോടെ ജീവിച്ചു, വിവിധ നികുതികൾ പിരിച്ചെടുത്തു. വിംഗ്തിയേം (ആദായനികുതി) പോലുള്ള മിക്ക നികുതികളിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
▪ സാധാരണക്കാർ (മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്): ഭൂരിഭാഗം വരുന്ന ജനവിഭാഗം, മധ്യവർഗ്ഗം, തൊഴിലാളികൾ, കർഷകർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു, വലിയ തോതിൽ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ജീവിച്ചു. രാജാവിനും സഭയ്ക്കും പ്രഭുക്കന്മാർക്കും വിവിധ നികുതികൾ നൽകി. കോർവെ (വേതനമില്ലാത്ത തൊഴിൽ), ടോൾ (പേജ്, ബാൻവിൻ, ടെർറേജ്) പോലുള്ള നിർബന്ധിത വേതനമില്ലാത്ത സേവനങ്ങൾ നേരിട്ടു.

• മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ ഉയർച്ച
◦ ആവിർഭാവം: പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഫ്രാൻസിൽ കാർഷിക, വ്യാവസായിക പുരോഗതി കാരണം വികസിച്ചു.
◦ ഘടന: വ്യവസായികൾ (ആഭ്യന്തര, കൊളോണിയൽ വ്യാപാരത്തിൽ നിന്ന് സമ്പന്നർ), ഡോക്ടർമാർ, അഭിഭാഷകർ, ബാങ്കർമാർ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു.
◦ അതൃപ്തി: സാധാരണക്കാരെപ്പോലെ നികുതി അടച്ചു, എന്നാൽ സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായിട്ടും ഭരണത്തിലും സൈന്യത്തിലും സ്ഥാനമാനങ്ങളും അധികാരവും ഇല്ലാതിരുന്നത് കടുത്ത അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി.

• സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി
◦ കാർഷിക മേഖലയിലെ പ്രതിസന്ധി: 1770-കളിൽ ഉൽപാദനം കുറഞ്ഞത് ധാന്യങ്ങളുടെയും അപ്പത്തിന്റെയും വിലയിൽ 60% വർദ്ധനവിന് (1730-1789) കാരണമായി, എന്നാൽ വേതനം 22% മാത്രമേ വർദ്ധിച്ചുള്ളൂ.
◦ വ്യാപാര കരാറിന്റെ സ്വാധീനം: ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഇറക്കുമതി തീരുവ കുറച്ചത് ഫ്രഞ്ച് വിപണിയിൽ വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാക്കി, ഇത് തദ്ദേശീയ കരകൗശലത്തൊഴിലാളികൾക്ക് തൊഴിലില്ലായ്മയ്ക്ക് കാരണമായി.
◦ സർക്കാർ കടം: ലൂയി പതിനാറാമൻ രാജാവ് വലിയ തോതിൽ കടം വാങ്ങി, ബോണ്ടുകൾ പുറത്തിറക്കി, എന്നാൽ ഖജനാവ് ശൂന്യമായതിനാൽ ബാങ്കർമാരിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ വായ്പകൾ ലഭിക്കുന്നത് നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തി.
◦ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ ആവശ്യം: നികുതി അസമത്വം കാരണം ബാങ്കർമാർ സർക്കാരിനെ എതിർത്തു, എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും തുല്യ നികുതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.

• ഫ്രഞ്ച് ചിന്തകരുടെ സ്വാധീനം
◦ വോൾട്ടയർ: ലേഖനങ്ങളിലൂടെ പുരോഹിതരെ വിമർശിച്ചു, ഇത് അദ്ദേഹത്തെ ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുന്നതിന് കാരണമായി.
◦ റൂസ്സോ: രാഷ്ട്രീയ സൈദ്ധാന്തികൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'ദ സോഷ്യൽ കോൺട്രാക്ട്' എന്ന കൃതിയിൽ രാജാവിന്റെ അധികാരം ജനങ്ങളുമായുള്ള കരാറിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നതെന്നും, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നത് ഭരിക്കാനുള്ള അവകാശം നഷ്ടപ്പെടുത്തുമെന്നും വാദിച്ചു. "മനുഷ്യൻ സ്വതന്ത്രനായി ജനിക്കുന്നു, എന്നാൽ എല്ലായിടത്തും അവൻ ചങ്ങലകളിലാണ്" എന്ന് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ വിപ്ലവത്തിന് പ്രചോദനമായി.
◦ മൊണ്ടെസ്ക്യൂ: സഭയുടെ തിന്മകളെയും ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തെയും വിമർശിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'ദ സ്പിരിറ്റ് ഓഫ് ലോസ്' എന്ന കൃതിയിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കാൻ പരിമിതമായ രാജവാഴ്ചയും ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരങ്ങളെ നിയമനിർമ്മാണം, കാര്യനിർവഹണം, നീതിന്യായം എന്നീ ശാഖകളായി വേർതിരിക്കുന്നതിനെയും പിന്തുണച്ചു.
◦ ജോൺ ലോക്ക്: ബ്രിട്ടീഷ് തത്വചിന്തകൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'ടൂ ട്രീറ്റൈസസ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ്' രാജാക്കന്മാരുടെ ദൈവിക അവകാശത്തെയും സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തെയും തള്ളിപ്പറഞ്ഞു.
◦ ഫിസിയോക്രാറ്റുകൾ: ടർഗോട്ട് (ലൂയി പതിനാറാമന്റെ ഉപദേഷ്ടാവ്) പോലുള്ള സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന് അനുകൂലമായ സാമ്പത്തിക നയങ്ങൾ മുന്നോട്ട് വെച്ചു, എന്നാൽ രാജ്ഞി മാരി അൻ്റോനെറ്റിന്റെ എതിർപ്പ് നേരിട്ടു.

• എസ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറൽ യോഗം ചേരുന്നു
◦ വിളിച്ചുകൂട്ടി: പുതിയ നികുതികൾ ചുമത്തുന്നതിനും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കുന്നതിനും ലൂയി പതിനാറാമൻ എസ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറൽ (175 വർഷത്തിന് ശേഷം) വിളിച്ചുകൂട്ടി.
◦ ഘടന: മൂന്ന് എസ്റ്റേറ്റുകളായി വിഭജിച്ചു, ഓരോന്നും വെവ്വേറെ യോഗം ചേർന്നു.
▪ അംഗത്വം: പുരോഹിതർ (285 അംഗങ്ങൾ), പ്രഭുക്കന്മാർ (308 അംഗങ്ങൾ), സാധാരണക്കാർ (മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ്, 621 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങൾ).
◦ വോട്ടെടുപ്പിലെ തർക്കം: ആദ്യ രണ്ട് എസ്റ്റേറ്റുകൾ ഭൂരിപക്ഷം നിലനിർത്താൻ "ഒരു സഭയ്ക്ക് ഒരു വോട്ട്" എന്ന നിലവിലുള്ള സമ്പ്രദായത്തെ അനുകൂലിച്ചു, എന്നാൽ മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് സംയുക്ത യോഗങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

• ടെന്നീസ് കോർട്ട് പ്രതിജ്ഞ
◦ ദേശീയ അസംബ്ലിയുടെ രൂപീകരണം: 1789 ജൂൺ 17-ന് മൂന്നാം എസ്റ്റേറ്റ് സ്വയം ഫ്രഞ്ച് ദേശീയ അസംബ്ലിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
◦ പ്രതിജ്ഞ: രാജാവ് അവരുടെ ഹാൾ അടച്ചപ്പോൾ, ജീൻ-സിൽവിയൻ ബെയിലി, അബ്ബേ സിയെസ്, മിറാബ്യൂ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രതിനിധികൾ ജൂൺ 20-ന് ഒരു ടെന്നീസ് കോർട്ടിൽ ഒത്തുകൂടി, ഒരു ഭരണഘടന തയ്യാറാക്കുന്നത് വരെ പിരിഞ്ഞുപോകില്ലെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു. ഇത് ടെന്നീസ് കോർട്ട് പ്രതിജ്ഞയായി മാറി.

• ബാസ്റ്റൈലിന്റെ പതനവും വിപ്ലവത്തിന്റെ ആരംഭവും
◦ ഉത്തേജകം: ലൂയി പതിനാറാമൻ നെക്കറെ പുറത്താക്കിയത് പൊതുജന രോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
◦ ബാസ്റ്റൈൽ ആക്രമണം: 1789 ജൂലൈ 14-ന് ജനക്കൂട്ടം ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയും ബാസ്റ്റൈൽ (സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രതീകം) ആക്രമിക്കുകയും പാരീസിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ ആരംഭമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
◦ വ്യാപനവും രാജാവിന്റെ പ്രതികരണവും: അക്രമം ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ദേശീയ അസംബ്ലി പാസാക്കിയ നിയമങ്ങൾക്ക് ലൂയി പതിനാറാമൻ അംഗീകാരം നൽകി.
◦ ദേശീയ അസംബ്ലി പരിഷ്കാരങ്ങൾ: അടിമത്തം നിർത്തലാക്കൽ, പ്രഭുക്കന്മാരുടെ പ്രത്യേക അധികാരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യൽ, സഭയുടെ/അധിക നികുതികൾ റദ്ദാക്കൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

• സ്ത്രീകളും ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവവും
◦ പങ്കാളിത്തം: ഭക്ഷണക്ഷാമം സ്ത്രീകളെ പോരാട്ടത്തിൽ ചേരാൻ നിർബന്ധിച്ചു, അവർ വെർസൈൽസിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്യുകയും രാജകുടുംബത്തെ പാരീസിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുകയും ചെയ്തു.
◦ വാദിച്ചു: ഒളിമ്പിയാ ഡി ഗൂഷ് (നാടകകൃത്ത്) 'സ്ത്രീകളുടെയും വനിതാ പൗരന്മാരുടെയും അവകാശ പ്രഖ്യാപനം' എന്ന കൃതിയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് തുല്യ അവകാശങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു. മാഡം ജീൻ റോളണ്ടും സ്ത്രീസമത്വത്തിനുവേണ്ടി വാദിച്ചു.
◦ നേട്ടങ്ങൾ: സ്വത്തവകാശം, വിവാഹമോചനത്തിനുള്ള അവകാശം.
◦ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ: തൊഴിലാളികൾ നീളൻ പാന്റ്സ് (പാന്റലൂൺസ്) ധരിച്ചു, സാൻസ്-കുലോത്ത്സ് (വിപ്ലവത്തിന്റെ ചിഹ്നം) എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു, ചുവന്ന ഫ്രിജിയൻ തൊപ്പി അടിമത്തത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പ്രതീകപ്പെടുത്തി.

• പുതിയ ഭരണഘടനയും പരിഷ്കാരങ്ങളും
◦ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം: വിപ്ലവത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഫലം, 'മനുഷ്യന്റെയും പൗരന്റെയും അവകാശ പ്രഖ്യാപനം' (ഭരണഘടനയുടെ ആമുഖം) പ്രസ്താവിച്ചു:
▪ മനുഷ്യർ സ്വതന്ത്രരും അവകാശങ്ങളിൽ തുല്യരുമായി ജനിക്കുകയും ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
▪ അവകാശങ്ങളിൽ സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വത്ത്, സുരക്ഷ, അടിച്ചമർത്തലിനെ ചെറുക്കാനുള്ള അവകാശം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
▪ പരമാധികാരം രാഷ്ട്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
▪ സ്വാതന്ത്ര്യം മറ്റൊരാൾക്കും ദോഷകരമല്ലാത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്.
▪ നിയമം സമൂഹത്തിന് ദോഷകരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മാത്രം നിരോധിക്കുന്നു.
◦ ദേശീയ അസംബ്ലിയുടെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ: ഏകീകൃത ഭരണഘടന നടപ്പിലാക്കി, പുതിയ പേപ്പർ കറൻസി (അസൈനാറ്റ്, പിന്നീട് അമിതമായ അച്ചടി കാരണം മൂല്യം കുറഞ്ഞു) പുറത്തിറക്കി, സഭയുടെ സ്വത്തുക്കൾ കണ്ടുകെട്ടി, മതസഹിഷ്ണുത പ്രഖ്യാപിച്ചു, പുരോഹിതരെ ശമ്പളമുള്ള സർക്കാർ ജീവനക്കാരാക്കി.

• ഭീകരവാഴ്ചയും സെപ്റ്റംബർ കൂട്ടക്കൊലയും
◦ ദേശീയ കൺവെൻഷൻ: 1792-ൽ ദേശീയ അസംബ്ലിക്ക് പകരം അധികാരമേറ്റു, ഫ്രാൻസിനെ ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കായി പ്രഖ്യാപിച്ചു, ലൂയി പതിനാറാമനെ വധിച്ചു.
◦ ജാക്കോബിൻസ്: റോബസ്പിയറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. അവർ സ്വാധീനമുള്ളവരായിരുന്നു, എന്നാൽ തീവ്ര നിലപാടാണ് സ്വീകരിച്ചത് (മിതവാദികളായ ജിറോണ്ടിസ്റ്റുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി).
◦ പൊതു സുരക്ഷാ കമ്മിറ്റി: യൂറോപ്യൻ ശക്തികളിൽ നിന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ ചെറുക്കാൻ രൂപീകരിച്ചു, ഇത് പാരീസിലെ ഭീകരവാഴ്ചയിലേക്ക് നയിച്ചു.
◦ സെപ്റ്റംബർ കൂട്ടക്കൊല: ആയിരക്കണക്കിന് "രാജ്യദ്രോഹികൾ" (പ്രഭുക്കന്മാർ, പുരോഹിതന്മാർ, രാജാവിന്റെ അനുയായികൾ) തടവിലാക്കപ്പെട്ടു, തിങ്ങിനിറഞ്ഞ ജയിലുകൾ കാരണം ഏകദേശം 1,500 പേരെ പാരീസ് തെരുവുകളിൽ കൊന്നു.
◦ ഗില്ലറ്റിൻ: ഉടനടി ശിരഛേദം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു യന്ത്രം, ഭീകരവാഴ്ച കാലത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചു, റോബസ്പിയർ ഉൾപ്പെടെ.
◦ വിപ്ലവ കലണ്ടർ: നിലവിലുള്ള കലണ്ടറിന് പകരം ഒരു പുതിയ, മതേതര കലണ്ടർ നടപ്പിലാക്കി.

• പുതിയ ഭരണഘടനയും ഡയറക്ടറിയും
◦ ഡയറക്ടറി: ഭീകരവാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം, ഒരു പുതിയ ഭരണഘടന (1795) ഭരിക്കാൻ അഞ്ചംഗ സമിതിയെ സ്ഥാപിച്ചു. അഴിമതിയും കെടുകാര്യസ്ഥതയും കാരണം ഈ സമ്പ്രദായം തകരുകയും പൊതുജനങ്ങളിൽ നിരാശ വളർത്തുകയും ചെയ്തു.

• ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങൾ
◦ ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ അന്ത്യം: പഴയ ഭരണകൂട നിയമങ്ങൾ ഇല്ലാതായത് ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഫലമായിരുന്നു. സഭയുടെയും പ്രഭുക്കന്മാരുടെയും ഭൂമി കണ്ടുകെട്ടി.
◦ ഏകീകൃത സംവിധാനങ്ങൾ: മെട്രിക് സമ്പ്രദായം (അളവുകളുടെയും തൂക്കങ്ങളുടെയും ഏകീകരണം) നടപ്പിലാക്കി.
◦ ആധുനിക ദേശീയത: ഒരു പ്രധാന സംഭാവന; ജനങ്ങളാൽ (രാജവാഴ്ചയല്ല) നിർവചിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രം എന്ന ആശയം, റൂസ്സോയുടെ ജനകീയ പരമാധികാര ആശയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ജനാധിപത്യ ഭരണ സമ്പ്രദായം എന്നിവ ഉയർന്നുവന്നു.
◦ ആഗോള സ്വാധീനം: പത്തൊൻപതാം, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഏഷ്യയിലെയും ആഫ്രിക്കയിലെയും ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചു.

• നെപ്പോളിയൻ ബോണപാർട്ട്
◦ അധികാരത്തിലേക്കുള്ള ഉയർച്ച: ഡയറക്ടറിയെ അട്ടിമറിച്ച്, താൻ തന്നെ ഫസ്റ്റ് കോൺസൽ ആയി ഒരു പുതിയ ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിച്ചു, ഒടുവിൽ സ്വയം ചക്രവർത്തിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
◦ ഭരണപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ:
▪ നിയമ പരിഷ്കാരങ്ങൾ: നെപ്പോളിയോണിക് കോഡ് അവതരിപ്പിച്ചു, ഫ്യൂഡൽ നിയമങ്ങൾ നിർത്തലാക്കുകയും സമത്വവും മതസ്വാതന്ത്ര്യവും അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
▪ കോൺകോർഡാറ്റ്: കത്തോലിക്കാ സഭയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും മറ്റ് മതവിഭാഗങ്ങൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും ചെയ്തു.
▪ വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കാരങ്ങൾ: വിദ്യാഭ്യാസം സാർവത്രികമാക്കി, സർക്കാർ നടത്തുന്ന സ്കൂളുകൾ (ലൈസി) സ്ഥാപിക്കുകയും ഒരു ദേശീയ സർവകലാശാലാ സമ്പ്രദായം (യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഫ്രാൻസ്) സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
▪ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ: ബാങ്ക് ഓഫ് ഫ്രാൻസ് സ്ഥാപിക്കുകയും ഏകീകൃത കറൻസി സമ്പ്രദായം നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു.
▪ സൈനിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ: സൈന്യത്തെ ബറ്റാലിയനുകളായി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു.
◦ യുദ്ധങ്ങളും കോണ്ടിനെന്റൽ സമ്പ്രദായവും: ഓസ്ട്രിയ, പ്രഷ്യ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കൾക്കെതിരെ യുദ്ധങ്ങൾ നടത്തി. ബ്രിട്ടനെ സാമ്പത്തികമായി നശിപ്പിക്കാൻ കോണ്ടിനെന്റൽ സമ്പ്രദായം ആവിഷ്കരിച്ചു, ഫ്രഞ്ച് സ്വാധീനത്തിലുള്ള രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാരം നിരോധിച്ചു. ഇത് ഒരു പരമ്പര യുദ്ധങ്ങൾക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒടുവിലത്തെ പരാജയത്തിനും കാരണമായി.
◦ പരാജയം: 1815-ൽ വാട്ടർലൂ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.

• യൂറോപ്പിന്റെ ഭൂപടം മാറ്റി വരച്ചത് (വിയന്ന കോൺഗ്രസ്)
◦ വിയന്ന കോൺഗ്രസ് (1815): നെപ്പോളിയന്റെ പരാജയത്തിന് ശേഷം ഓസ്ട്രിയൻ ചാൻസലർ മെറ്റേണിക്കിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ചേർന്ന യോഗം, യൂറോപ്പിൽ ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യം അവസാനിപ്പിച്ചു.
◦ പ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ:
▪ രാജവാഴ്ചകളുടെ പുനഃസ്ഥാപനം: ഫ്രാൻസിലെ ബർബൻ രാജവംശം ഉൾപ്പെടെ, ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന് മുമ്പുള്ള രാജവാഴ്ചകൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
▪ ആധിപത്യത്തിന്റെ അംഗീകാരം: ബ്രിട്ടന്റെ നാവിക മേൽക്കോയ്മയും റഷ്യയുടെയും ഓസ്ട്രിയയുടെയും യഥാക്രമം കിഴക്കൻ/മധ്യ യൂറോപ്പിലെ ആധിപത്യവും അംഗീകരിച്ചു.
◦ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വൃക്ഷം: സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഒരു ചിഹ്നം (പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ നട്ടുവളർത്തി, ചുവന്ന ഫ്രിജിയൻ തൊപ്പികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചു). മൈസൂരിലെ ടിപ്പു സുൽത്താൻ ഇത് നട്ടു, ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവത്തിന്റെ ആശയങ്ങളോടുള്ള തന്റെ affinityയും ബ്രിട്ടീഷുകാരോടുള്ള ശത്രുതയും പ്രകടമാക്കി.

അധ്യായം 3: സാമൂഹിക വിശകലനം: സാമൂഹിക ഭാവനയിലൂടെ

• വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുക
◦ സാധാരണ സമീപനങ്ങൾ: പലരും വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഉപരിപ്ലവമായ കാരണങ്ങളെയും മുൻകാല അനുഭവങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കുന്നു.
◦ സാമാന്യബുദ്ധി അറിവ്: വ്യക്തികൾ സാമൂഹികവൽക്കരണത്തിലൂടെ നേടിയ അറിവും ആചാരങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കി പലപ്പോഴും പ്രശ്നങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു, ഇത് സാമാന്യബുദ്ധിപരമായ വിശദീകരണങ്ങളിൽ കലാശിക്കുന്നു.

• സാമാന്യബുദ്ധി അറിവ്
◦ നിർവചനം: വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഇടപെഴകലുകൾ, സാംസ്കാരിക അറിവ് എന്നിവയിലൂടെ വ്യക്തികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന നേരിട്ടുള്ള ധാരണ; ഇത് ഔപചാരികമായ അറിവല്ല, മറിച്ച് അനുമാനങ്ങളോ ദൈനംദിന പ്രായോഗിക ധാരണയോ ആണ്.
◦ സാമൂഹിക വിശകലനത്തിലെ പരിമിതികൾ:
▪ ഭാഗികമായ അറിവ്: പലപ്പോഴും സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഭാഗികമായ ധാരണ മാത്രമേ നൽകുന്നുള്ളൂ, യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നില്ല.
▪ ഊഹാപോഹങ്ങളെ അല്ലെങ്കിൽ ആചാരങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നു: ശാസ്ത്രീയമായ നിരീക്ഷണങ്ങളെ അല്ലെങ്കിൽ പഠനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല.
▪ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നു: തെറ്റിദ്ധാരണകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പൊതുവായ പ്രസ്താവനകൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, "കൗമാരക്കാർ എപ്പോഴും അനുസരണയില്ലാത്തവരാണ്").
▪ സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല: വ്യക്തിഗത അല്ലെങ്കിൽ സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത് അപര്യാപ്തമാണ്.
◦ സാമൂഹിക പ്രശ്നം: സമൂഹത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം ആളുകളെ ബാധിക്കുന്ന, അഭികാമ്യമല്ലാത്തതോ ദോഷകരമോ ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു അവസ്ഥ (ഉദാഹരണത്തിന്, ദാരിദ്ര്യം, അസമത്വം, പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം).

• സാമൂഹിക ഭാവന
◦ ആശയം, ഉത്ഭവം: വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങൾ എങ്ങനെ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയാനും വിശകലനം ചെയ്യാനുമുള്ള കഴിവ്. അമേരിക്കൻ സോഷ്യോളജിസ്റ്റ് ചാൾസ് റൈറ്റ് മിൽസ് 1959-ൽ 'ദി സോഷ്യോളജിക്കൽ ഇമാജിനേഷൻ' എന്ന തന്റെ കൃതിയിലാണ് ഇത് അവതരിപ്പിച്ചത്. വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങളെ വിശാലമായ നിരീക്ഷണത്തിനും വിശകലനത്തിനും വിധേയമാക്കി വിശദീകരിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
◦ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം: സമൂഹത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ പഠനം, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഘടനകൾ എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രധാന ആശയങ്ങളിൽ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ (വ്യക്തികൾ വികസിപ്പിക്കുന്ന ഇടപെഴകലുകൾ, ഘടനകളെ/സ്ഥാപനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളത്), സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ (സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്ന നിയമങ്ങളുടെ ചട്ടക്കൂട്, ഉദാഹരണത്തിന്, കുടുംബം, വിവാഹം, മതം), സാമൂഹിക ഘടന (പദവി, റോളുകൾ, ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവ വിശദീകരിക്കുന്നു, ക്രമവും സ്ഥിരതയും നൽകുന്നു) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
◦ വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം: ഓരോ വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്നത്തെയും സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ടെന്നും വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങൾ വിശാലമായ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നും ഇത് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
◦ സാമൂഹിക വിശകലനം: സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഘടനകൾ, പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ വ്യക്തികളെയും സമൂഹത്തെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന പ്രക്രിയ, സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനും മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ നിർദ്ദേശിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.
◦ സാമൂഹിക ഭാവനയുടെ സവിശേഷതകൾ:
▪ വ്യക്തിഗത കാഴ്ചപ്പാട് വിശാലമാക്കുന്നു: അശ്രദ്ധ എന്നതിലുപരി മറ്റ് സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, ട്രാഫിക് നിയമങ്ങൾ, നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ പരാജയം) വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങളെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
▪ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുന്നു: വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങളും സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തിരിച്ചറിയുന്നതിലൂടെ ആഴത്തിലുള്ള ധാരണ നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തത്തെ ബാധിക്കുന്ന ലിംഗഭേദപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ).
• എമിൽ ദുർഖൈം: ആത്മഹത്യ ഒരു വ്യക്തിപരമായ കാര്യമായി മാത്രം കണ്ടിരുന്നപ്പോൾ അതിന് പിന്നിലെ സാമൂഹിക കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചു.
▪ ആത്മപരിശോധന സാധ്യമാക്കുന്നു: സ്വന്തം ചിന്തകളെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെയും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്താനുള്ള കഴിവ്, വ്യക്തിപരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്ക് പിന്നിലെ സാമൂഹിക കാരണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനും സാമാന്യബുദ്ധിക്ക് അപ്പുറം പോകാനും സഹായിക്കുന്നു.
▪ സഹാനുഭൂതിയും സഹിഷ്ണുതയും വളർത്തുന്നു: മറ്റുള്ളവരുടെ അനുഭവങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു കുട്ടിയുടെ അക്കാദമിക പ്രകടനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന കുടുംബ പശ്ചാത്തലം), ഇത് സഹാനുഭൂതിയും വൈവിധ്യമാർന്ന കാഴ്ചപ്പാടുകളും വളർത്തുന്നു.
▪ വിമർശനാത്മക ചിന്ത വളർത്തുന്നു: വിവിധ സാമൂഹിക ഘടകങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ വ്യക്തികളെ സഹായിക്കുന്നു, പ്രശ്നങ്ങളെ വിമർശനാത്മകമായി വിശകലനം ചെയ്യാനും സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ പ്രവർത്തിക്കാനും അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു.
▪ നെഗറ്റീവ് സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു: സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാധീനം മനസ്സിലാക്കാനും മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകൾ പോലുള്ള നെഗറ്റീവ് സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും സഹായിക്കുന്നു.
◦ പ്രയോജനങ്ങൾ: വ്യക്തിഗത പ്രശ്നങ്ങളെ വ്യക്തിപരമായ പരാജയങ്ങളായി കാണാതെ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളായി കാണാൻ സഹായിക്കുന്നു. സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ കാരണങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, ഫലപ്രദമായ സാമൂഹിക നയങ്ങൾക്കും മാറ്റങ്ങൾക്കും ഇടപെടാനുള്ള സാധ്യതകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
◦ സാമാന്യബുദ്ധി അറിവുമായി താരതമ്യം:
▪ വ്യാപ്തി: സാമൂഹിക ഭാവനയുടെ വ്യാപ്തി വിശാലമാണ്, വ്യക്തിഗത അനുഭവങ്ങളെ വലിയ സാമൂഹിക ഘടനകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, സാമാന്യബുദ്ധി വ്യക്തിപരമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ ഒതുങ്ങുന്നു.
▪ വിശദീകരണം: ഇത് സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തെ ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു, സാമാന്യബുദ്ധിയിൽ സാധാരണമായ ഉപരിപ്ലവമായ വിശദീകരണങ്ങളെയും സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളെയും ഒഴിവാക്കുന്നു.
▪ വിമർശനാത്മക ചിന്ത: പരസ്പരബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിമർശനാത്മക ചിന്തയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, അതേസമയം സാമാന്യബുദ്ധി സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ വിമർശനാത്മകമായി സമീപിക്കുന്നില്ല.
▪ സൂക്ഷ്മ-മാക്രോ ബന്ധം: വ്യക്തിയും സമൂഹവും തമ്മിലുള്ള സൂക്ഷ്മ-മാക്രോ ബന്ധം മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാനും സങ്കീർണ്ണമായ പരസ്പരബന്ധങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാനും വ്യക്തികളെ സജ്ജരാക്കുന്നു.

അധ്യായം 4: സമ്പത്തും ലോകവും

• ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പര്യവേഷണങ്ങൾക്ക് ഒരു ആമുഖം
◦ പ്രാധാന്യം: പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സാഹസിക ഭൂമിശാസ്ത്ര പര്യവേഷണങ്ങൾ പുതിയ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളെയും സമുദ്രങ്ങളെയും അളവറ്റ സമ്പത്തിനെയും വെളിപ്പെടുത്തി, ഇത് ചരിത്രത്തെ കാര്യമായി രൂപപ്പെടുത്തി.
◦ കാരണങ്ങൾ: കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിന്റെ തുർക്കി അധിനിവേശം (ഏഷ്യൻ ചരക്കുകളായ കുരുമുളക് യൂറോപ്പിലേക്കുള്ള വ്യാപാര പാതകൾ തടസ്സപ്പെടുത്തി) കൂടാതെ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ ആഫ്രിക്കയിലെ ഗിനിയാ തീരത്തേക്കുള്ള വരവ് എന്നിവ പുതിയ കടൽമാർഗ്ഗങ്ങൾ തേടാൻ യൂറോപ്യന്മാരെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
◦ ഫലം: ആഗോള ചരിത്രത്തെ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്തു, യൂറോപ്യൻ ആധിപത്യത്തിനും യൂറോപ്യൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ ലോകവ്യാപകമായ വ്യാപനത്തിനും ഇത് കാരണമായി.
◦ മുൻനിര രാജ്യങ്ങൾ: പോർച്ചുഗലും സ്പെയിനുമായിരുന്നു ആദ്യം, തുടർന്ന് നെതർലാൻഡ്സ്, ഇംഗ്ലണ്ട്, ഫ്രാൻസ്.
◦ സഹായിച്ച ഘടകങ്ങൾ: ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അനുകൂല സാഹചര്യം (അറ്റ്ലാന്റിക് തീരം), നൂതന കപ്പൽനിർമ്മാണം, ദിശാസൂചിയുടെയും നാവിക ഉപകരണങ്ങളുടെയും കണ്ടുപിടിത്തം, ഭരണാധികാരികളുടെ പ്രോത്സാഹനം, ശക്തമായ സൈനിക ശക്തി, കടൽയാത്രയിലെ അനുഭവം, കാർട്ടോഗ്രഫിയിലും ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലുമുള്ള മുന്നേറ്റങ്ങൾ.

• യൂറോപ്യൻ പര്യവേഷണങ്ങൾ മറ്റ് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലേക്ക്
◦ ആഫ്രിക്ക: പോർച്ചുഗലിന്റെ ആദ്യകാല പര്യവേഷണങ്ങൾക്ക് സ്വർണ്ണ നിക്ഷേപങ്ങളായിരുന്നു പ്രചോദനം. അവർ സ്യൂട്ട (1415) പിടിച്ചെടുത്തു, കേപ് ബൊജാഡോർ (1434) കടന്നു, സ്വർണ്ണത്തിൽ നിന്നും അടിമവ്യാപാരത്തിൽ നിന്നും ലാഭം നേടി. കൃഷിക്കും തന്ത്രപ്രധാനമായ തുറമുഖങ്ങൾക്കുമായി അറ്റ്ലാന്റിക് ദ്വീപുകളിൽ (മഡീര, അസോറസ്, കാനറി, കേപ് വെർഡെ) കോളനികൾ സ്ഥാപിച്ചു.
◦ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള കടൽമാർഗ്ഗം: ബാർത്തലോമ്യൂ ഡയസ് ഗുഡ് ഹോപ്പ് മുനമ്പിൽ (1488) എത്തിച്ചേർന്നെങ്കിലും ഇന്ത്യയിൽ എത്താനായില്ല. ഒരു ദശാബ്ദം കഴിഞ്ഞ് വാസ്കോ ഡ ഗാമ (1498) ആഫ്രിക്കൻ തീരം ചുറ്റി ഇന്ത്യയിലെ കോഴിക്കോട്ടെ കാപ്പാടിൽ വിജയകരമായി എത്തിച്ചേർന്നു, ഇത് യൂറോപ്യൻ ആധിപത്യത്തിന്റെ തുടക്കമായി അടയാളപ്പെടുത്തി.
◦ അമേരിക്കകളുടെ കണ്ടെത്തൽ ('പുതിയ ലോകം'): സ്പാനിഷ് സഹായത്തോടെ ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ് (1492) ബഹാമാസ് ദ്വീപുകളിൽ എത്തിച്ചേർന്നു, ഇത് ഇന്ത്യയാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചു. പിന്നീട്, അമേരിഗോ വെസ്പുച്ചി ഇത് ഒരു പുതിയ ഭൂഖണ്ഡമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ഇത് 1507-ൽ കാർട്ടോഗ്രാഫർ മാർട്ടിൻ വാൾഡ്‌സീമുള്ളർ "അമേരിക്ക" എന്ന് പേരിടുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. ഇത് യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശത്തിനും ചൂഷണത്തിനും വഴി തുറന്നു.
◦ മറ്റ് പര്യവേഷണങ്ങൾ: പെഡ്രോ ആൽവാരസ് കാബ്രാൽ (ബ്രസീൽ), ഫെർഡിനാന്റ് മഗല്ലൻ (ലോകം ചുറ്റിസഞ്ചരിച്ച ആദ്യത്തെയാൾ), ജോൺ കാബട്ട് (ന്യൂഫൗണ്ട്‌ലാൻഡ്) എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.

• ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പര്യവേഷണങ്ങളുടെ അനന്തരഫലങ്ങൾ
◦ വ്യാപാര പാതകളിൽ മാറ്റം: അറ്റ്ലാന്റിക് തീരം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യാപാര പാതയായി മാറി, ഇത് മെഡിറ്ററേനിയൻ വ്യാപാരത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്കും അറ്റ്ലാന്റിക് വ്യാപാരത്തിന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്കും കാരണമായി.
◦ യൂറോപ്യൻ ആധിപത്യം: അമേരിക്കയുടെയും ആഫ്രിക്കയുടെയും ഏഷ്യയുടെയും വലിയ ഭാഗങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശത്തിനും കോളനിവൽക്കരണത്തിനും കീഴിലായി.
◦ സാമ്പത്തിക സ്വാധീനം: ഏഷ്യൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിൽ കുത്തക നേടാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ. ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് യൂറോപ്പിലേക്ക് സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും ഒഴുക്ക്, ഇത് നാണയവൽക്കരണം ത്വരിതപ്പെടുത്തി.
◦ ത്രികോണ വ്യാപാര സമ്പ്രദായം: യൂറോപ്പ് (നിർമ്മിത വസ്തുക്കൾ), ആഫ്രിക്ക (അടിമകളാക്കപ്പെട്ടവർ), അമേരിക്കകൾ (പഞ്ചസാര, പരുത്തി പോലുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ) എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ വികസിപ്പിച്ചു.
◦ ആധിപത്യത്തിൽ മാറ്റം: പോർച്ചുഗലിന്റെയും സ്പെയിനിന്റെയും വ്യാപാര ആധിപത്യം കുറഞ്ഞു, ഇംഗ്ലണ്ട്, നെതർലാൻഡ്സ്, ഫ്രാൻസ് എന്നിവക്ക് പകരം വന്നു. കോളനിവൽക്കരണ നേട്ടങ്ങൾക്കായി കടുത്ത മത്സരം, പ്രത്യേകിച്ച് ഇംഗ്ലണ്ടും ഫ്രാൻസും തമ്മിൽ.

• മെർക്കന്റിലിസം
◦ നിർവചനം: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്ത് അതിനുള്ള സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും അളവിനാൽ അളക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നയം. ഈ വിലയേറിയ ലോഹങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ രാജ്യങ്ങൾ മത്സരിച്ചു.
◦ സവിശേഷതകൾ: ഇറക്കുമതി കുറയ്ക്കുകയും കയറ്റുമതി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ദേശീയ സമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കുക, അതുവഴി മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത് ശേഖരിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
◦ കാഴ്ചപ്പാട്: ഇന്ത്യൻ സാധനങ്ങൾക്ക് പകരമായി സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ ലോർഡ് വിമിയോസോയ്ക്ക് യൂറോപ്യൻ വിഭവങ്ങളുടെ നഷ്ടമായി തോന്നിയത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

• കൊളോണിയൽ നയങ്ങൾ
◦ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം: കോളനികളിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത് ഊറ്റിയെടുക്കുക.
◦ പോർച്ചുഗീസ്/സ്പാനിഷ് സമീപനം: രാജാക്കന്മാർ കൊളോണിയൽ വ്യാപാരം നേരിട്ട് നിയന്ത്രിച്ചു, സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിലും സമ്പത്ത് കൊട്ടാരങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
◦ ഡച്ച്/ഇംഗ്ലീഷ് സമീപനം: സംയുക്ത സ്റ്റോക്ക് കമ്പനികളിലൂടെ (വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന് മൂലധനം സമാഹരിച്ച്) വ്യാപാരം നടത്തി. ഈ കമ്പനികൾ ലാഭം ബിസിനസ്സുകളിൽ വീണ്ടും നിക്ഷേപിച്ചു, ഇത് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ വ്യാവസായിക വളർച്ചയ്ക്ക് സംഭാവന നൽകി.

• കോളനിവൽക്കരണവും തദ്ദേശീയരും
◦ അടിമത്തം: ഒരു പ്രധാന ഫലം, പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കയിലെ അടിമ വ്യാപാരം, ഓലൗഡാ എക്വിയാനോ മനുഷ്യത്വരഹിതമെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
◦ മറ്റ് ഫലങ്ങൾ:
▪ കോളനികളിൽ നിന്ന് യൂറോപ്പിലേക്ക് സമ്പത്ത് ഊറ്റിയെടുത്തു.
▪ തദ്ദേശീയർക്ക് സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവകാശങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു.
▪ തദ്ദേശീയ സംസ്കാരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; പാശ്ചാത്യ ജീവിതശൈലികളും ആചാരങ്ങളും വ്യാപിച്ചു.
▪ കോളനിവൽക്കരിച്ച പ്രദേശങ്ങളിൽ ക്രിസ്തുമതം പ്രചരിപ്പിച്ചു.

• മാറുന്ന സാമ്പത്തിക ക്രമങ്ങൾ
◦ വ്യാപാരി മുതലാളിത്തം: വ്യാപാരികൾ അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ ഗ്രാമീണ കരകൗശലത്തൊഴിലാളികൾക്ക് നൽകുകയും അവർ സാധനങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും, തുടർന്ന് വ്യാപാരികൾ ലാഭത്തിനായി വിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആദ്യകാല സമ്പ്രദായം. വ്യാപാരികൾ ഇടനിലക്കാരായി പ്രവർത്തിച്ചു.
◦ വ്യാവസായിക മുതലാളിത്തം: കോളനിവൽക്കരണത്തിൽ നിന്നുള്ള സമ്പത്ത് വ്യവസായങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിച്ചപ്പോൾ വ്യാപാരി മുതലാളിത്തത്തിൽ നിന്ന് ഇത് വികസിച്ചു, ഇത് വ്യവസായ ഉടമകൾക്ക് വലിയ ലാഭത്തിന് കാരണമായി.

• വ്യാവസായിക വിപ്ലവം
◦ നിർവചനം: 1780-നും 1850-നും ഇടയിൽ ഉൽപ്പാദന പ്രക്രിയയിൽ ഉണ്ടായ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ, യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഫാക്ടറികളിൽ വൻതോതിലുള്ള ഉൽപ്പാദനം അടയാളപ്പെടുത്തി, ഇത് തുണി വ്യവസായത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.
◦ കാർഷിക വിപ്ലവം (പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇംഗ്ലണ്ട്): വ്യാവസായിക വിപ്ലവത്തിന് മുമ്പുണ്ടായി, എൻക്ലോഷർ മൂവ്മെന്റ് (ചെറിയ കൃഷിസ്ഥലങ്ങൾ ഏകീകരിക്കുന്നത്), വിളപരിക്രമം, പുതിയ കാർഷിക ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടു, ഇത് ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
◦ പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ: ഉൽപ്പാദന യന്ത്രവൽക്കരണം, മെറ്റലർജിയിലെ മുന്നേറ്റങ്ങൾ, ആവിശക്തി, വികസിത ഗതാഗതം, കുടിൽ വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്ന് ഫാക്ടറികളിലേക്കുള്ള മാറ്റം.
◦ സ്വാധീനം (ഗുണങ്ങളും ദോഷങ്ങളും):
▪ ഗുണങ്ങൾ: ഫാക്ടറികളുടെ ഉയർച്ച, ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിച്ചു, പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ, നഗരവൽക്കരണം, ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെട്ടു.
▪ ദോഷങ്ങൾ: തൊഴിലാളികളുടെ ചൂഷണം, ദാരിദ്ര്യം, പകർച്ചവ്യാധികൾ, സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും ദീർഘനേരത്തെ ജോലി, കുറഞ്ഞ വേതനം, ചേരികളുടെ ഉയർച്ച, മലിനമായ നഗരങ്ങൾ, തൊഴിലാളികളുടെ ദുരിതപൂർണ്ണമായ ജീവിതം (ഉദാഹരണത്തിന്, സെന്റ് ഗൈൽസ് ചേരികൾ).
◦ സോഷ്യലിസത്തിന്റെ ആവിർഭാവം: വ്യാവസായിക മുതലാളിത്ത ചൂഷണത്തിന് മറുപടിയായി സോഷ്യലിസം ഉയർന്നുവന്നു, വിഭവങ്ങളുടെ തുല്യ വിതരണത്തെയും ഉൽപ്പാദന മാർഗ്ഗങ്ങളുടെ പൊതു ഉടമസ്ഥതയെയും ഇത് പിന്തുണച്ചു. കാൾ മാർക്സും ഫ്രീഡ്രിക്ക് എംഗൽസും അതിന്റെ ശാസ്ത്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രം വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.

• സാമ്രാജ്യത്വം
◦ പ്രചോദനം: വർദ്ധിച്ച ഫാക്ടറി ഉൽപ്പാദനം വ്യാവസായിക രാജ്യങ്ങളെ കോളനികളിൽ നിന്ന് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ തേടുന്നതിലേക്കും (ഉദാഹരണത്തിന്, ബെൽജിയവും കോംഗോ റബ്ബറും) ആഭ്യന്തര വാങ്ങൽ ശേഷി കുറഞ്ഞതിനാൽ നിർമ്മിത വസ്തുക്കൾക്ക് വിദേശ വിപണികൾ തേടുന്നതിലേക്കും നയിച്ചു.
◦ നിർവചനം: ഒരു രാജ്യം അതിന്റെ അതിർത്തികൾക്ക് പുറത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന സമ്പ്രദായം.

• ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം (1914-1918)
◦ പശ്ചാത്തലം: പുതിയ (ജർമ്മനി, ഇറ്റലി, യുഎസ്എ, ജപ്പാൻ) സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തികളും പഴയ (ഇംഗ്ലണ്ട്, ഫ്രാൻസ്) സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തികളും തമ്മിലുള്ള കോളനികൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള മത്സരം സംഘർഷങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
◦ കാരണങ്ങൾ:
▪ സാമ്രാജ്യത്വ വൈരം: ജർമ്മനിയുടെ വ്യാവസായിക മുന്നേറ്റം ബ്രിട്ടീഷ്, ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യത്തിന് വെല്ലുവിളിയായി, ഇത് നിലവിലുള്ള ശക്തികൾക്ക് ഭീഷണിയായ ബെർലിൻ-ബാഗ്ദാദ് റെയിൽവേ പോലുള്ള പദ്ധതികളിലേക്ക് നയിച്ചു.
▪ തീവ്ര ദേശീയത: സ്വന്തം രാജ്യത്തോടുള്ള തീവ്രവും പലപ്പോഴും വംശീയവുമായ ഭക്തി, പ്രദേശിക വികസനത്തെ ന്യായീകരിച്ചു (ഉദാഹരണത്തിന്, സെർബിയയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പാൻ-സ്ലാവിക് പ്രസ്ഥാനം, ജർമ്മനിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പാൻ-ജർമ്മൻ പ്രസ്ഥാനം).
▪ സൈനിക സഖ്യങ്ങളുടെ രൂപീകരണം: ഭയവും അവിശ്വാസവും രണ്ട് പ്രധാന സഖ്യങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു: ട്രിപ്പിൾ അലയൻസ് (ജർമ്മനി, ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി, ഇറ്റലി), ട്രിപ്പിൾ എൻടെൻ്റ് (ഇംഗ്ലണ്ട്, റഷ്യ, ഫ്രാൻസ്).
▪ ട്രിഗർ സംഭവം: 1914 ജൂലൈ 28-ന് സരയേവോയിൽ ഒരു സെർബിയൻ ദേശീയവാദി ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി കിരീടാവകാശിയായിരുന്ന ആർച്ച്ഡ്യൂക്ക് ഫ്രാൻസ് ഫെർഡിനാന്റിന്റെ വധം, ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയെ സെർബിയക്കെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു, സഖ്യകക്ഷികൾ ചേർന്നതോടെ ഇത് ഒരു ലോകമഹായുദ്ധമായി മാറി.
◦ അനന്തരഫലം: ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു, വ്യാവസായികവും കാർഷികവുമായ നാശം, യൂറോപ്യൻ ആഗോള ആധിപത്യത്തിന്റെ തകർച്ച, ഏഷ്യ/ആഫ്രിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിലെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങൾക്ക് ആക്കം ലഭിച്ചു. സമാധാനം നിലനിർത്താൻ ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസ് രൂപീകരിച്ചു, ഇറ്റലിയിലും ജർമ്മനിയിലും ഏകാധിപത്യ ഭരണകൂടങ്ങൾ ഉയർന്നു.

• യൂറോപ്പിൽ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന്റെ വളർച്ച
◦ പശ്ചാത്തലം: ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷമുള്ള സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അസ്ഥിരത സ്വേച്ഛാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു.
◦ നിർവചനം: വ്യക്തിഗത സ്വകാര്യതയെയും പൗരാവകാശങ്ങളെയും അവഗണിച്ച്, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഭരണകൂടം സമ്പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം ചെലുത്തുന്ന ഒരു സമ്പ്രദായം, ഭരണകൂടത്തെ സർവ്വോപരി മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു.
◦ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ: ജനാധിപത്യത്തെ തള്ളിക്കളയൽ, സോഷ്യലിസത്തിനെതിരായ എതിർപ്പ്, സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തെ പിന്തുണയ്ക്കൽ, തീവ്ര ദേശീയത, രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ ഇല്ലാതാക്കൽ, യുദ്ധത്തെയും അക്രമത്തെയും മഹത്വവൽക്കരിക്കൽ.
◦ ഫാസിസം (ഇറ്റലി): 'ഫാസസ്' (അധികാരത്തെ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നത്) എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ പ്രത്യയശാസ്ത്രം. ബെനിറ്റോ മുസ്സോളിനി സ്ഥാപിച്ചത്, റോമിലേക്കുള്ള മാർച്ച് (1922) വഴി അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു, ബ്ലാക്ക്‌ഷർട്ടുകൾ രൂപീകരിച്ചു, ഫാസിസ്റ്റ് ഇതര പാർട്ടികളെ നിരോധിച്ചു.
◦ നാസിസം (ജർമ്മനി): അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്‌ലർ സ്ഥാപിച്ചത്, 1933-ൽ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ അധികാരം നേടി. ബ്രൗൺഷർട്ടുകൾ രൂപീകരിച്ചു, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ, സോഷ്യലിസ്റ്റുകൾ, ജനാധിപത്യവാദികൾ, ജൂതന്മാർ എന്നിവരെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു, ഗെസ്റ്റപ്പോ (രഹസ്യ പോലീസ്) ഉപയോഗിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആക്രമണം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.

• രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം (1939-1945)
◦ പശ്ചാത്തലം / കാരണങ്ങൾ:
▪ വെർസൈൽസ് ഉടമ്പടി: അതിന്റെ കഠിനമായ വ്യവസ്ഥകൾ (പ്രദേശ നഷ്ടം, നിരായുധീകരണം, ജർമ്മനിക്ക് വലിയ നഷ്ടപരിഹാരം) രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് വിത്ത് പാകി, ജർമ്മനിയുടെ അതിനെതിരായ കലാപമായി ഇത് കാണപ്പെട്ടു.
▪ ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസിന്റെ പരാജയം: തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനോ നിരായുധീകരണം നടപ്പിലാക്കാനോ കഴിഞ്ഞില്ല, ജപ്പാൻ, ഇറ്റലി, ജർമ്മനി എന്നിവയുടെ ആക്രമണങ്ങൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.
▪ സൈനിക സഖ്യങ്ങളുടെ രൂപീകരണം: സാമ്രാജ്യത്വ വൈരം അച്ചുതണ്ട് ശക്തികളിലേക്കും (ഇറ്റലി, ജർമ്മനി, ജപ്പാൻ) സഖ്യകക്ഷികളിലേക്കും (ഇംഗ്ലണ്ട്, ചൈന, ഫ്രാൻസ്, പിന്നീട് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ, യുഎസ്എ) നയിച്ചു.
▪ പ്രീണന നയം: പാശ്ചാത്യ മുതലാളിത്ത രാജ്യങ്ങൾ ഫാസിസ്റ്റ് ആക്രമണത്തെ പ്രീണിപ്പിച്ചു (ഉദാഹരണത്തിന്, സുഡറ്റൻലാൻഡ് ഹിറ്റ്‌ലർക്ക് വിട്ടുകൊടുത്ത മ്യൂണിക്ക് ഉടമ്പടി), സോഷ്യലിസത്തിന് ഒരു പ്രതിരോധമായി ഇതിനെ കണ്ടു, ഇത് ഹിറ്റ്‌ലർക്ക് കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകി.
▪ ട്രിഗർ: 1939 സെപ്റ്റംബർ 1-ന് ജർമ്മനിയുടെ പോളണ്ട് അധിനിവേശത്തോടെ ആരംഭിച്ചു.
◦ ഫലങ്ങൾ: ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു, ക്ഷാമം/പകർച്ചവ്യാധികൾ, യൂറോപ്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ തകർച്ച, കോളനിവൽക്കരണത്തിനും സാമ്രാജ്യത്വത്തിനും തിരിച്ചടികൾ, യൂറോപ്പിന്റെ ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു. ആഗോള സമാധാനത്തിനായി ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന (യുഎൻഒ) രൂപീകരിച്ചു, ഇറ്റലിയിലും ജർമ്മനിയിലും ഏകാധിപത്യം അവസാനിച്ചു, ഏഷ്യൻ/ആഫ്രിക്കൻ കോളനികൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചു, യുഎസ്എയും സോവിയറ്റ് യൂണിയനും ആഗോള ശക്തികളായി ഉയർന്നു.

• യുദ്ധാനന്തര ലോകം
◦ യൂറോപ്യൻ ശക്തികളുടെ തകർച്ച: പരസ്പരം പോരടിച്ചതിന് ശേഷം അവർക്ക് പ്രസക്തി ഇല്ലാതായി.
◦ ശീതയുദ്ധം: മുതലാളിത്ത യുഎസ്എയും സോഷ്യലിസ്റ്റ് സോവിയറ്റ് യൂണിയനും തമ്മിലുള്ള ഒരു പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ (പ്രകടമായ യുദ്ധമോ സമാധാനമോ ആയിരുന്നില്ല), ഏകദേശം അരനൂറ്റാണ്ടോളം 1991 വരെ നീണ്ടുനിന്നു. ഒരു ക്യാമ്പുമായും ചേരാത്ത രാജ്യങ്ങൾക്കായി ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം ഉയർന്നുവന്നു.
◦ നിയോ-കോളനിവൽക്കരണം: യുഎസ്എ പുതുതായി സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ധനസഹായം നൽകി, ഇത് ധനകാര്യ മുതലാളിത്തത്തിലൂടെ നടപ്പിലാക്കിയ ചൂഷണത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ രൂപമായിരുന്നു.
▪ ധനകാര്യ മുതലാളിത്തം: സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് (ബാങ്കിംഗ്, ഇൻഷുറൻസ്) പ്രധാന പങ്കുള്ള ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, വ്യാവസായിക ഉൽപ്പാദനത്തേക്കാൾ സാമ്പത്തിക വിനിമയങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ഉൽപ്പാദനമോ സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളോ ഇല്ലാതെ സമ്പത്ത് ശേഖരിക്കാൻ ഇത് അനുവദിക്കുന്നു. ഇത് സാധാരണക്കാരുടെ ചൂഷണത്തിലേക്കും പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം.

സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം II

അധ്യായം 1: കാലാവസ്ഥയും കാലാവസ്ഥാ ഘടകങ്ങളും

• കാലാവസ്ഥയും കാലാവസ്ഥാ ഘടകങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം
◦ കാലാവസ്ഥ: കുറഞ്ഞ സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ ഒരു സ്ഥലത്തെ അന്തരീക്ഷ സ്ഥിതി (താപനില, മർദ്ദം, കാറ്റ്, ആർദ്രത, മഴ).
◦ കാലാവസ്ഥാ ഘടകങ്ങൾ: ഒരു വലിയ പ്രദേശത്ത് ദീർഘകാലത്തേക്ക് (ഏകദേശം 35-40 വർഷം) അനുഭവപ്പെടുന്ന ശരാശരി കാലാവസ്ഥാ അവസ്ഥ.
◦ കാലാവസ്ഥയുടെ സ്വാധീനം: വൈവിധ്യമാർന്ന സസ്യജാലങ്ങൾക്കും ജന്തുജാലങ്ങൾക്കും മനുഷ്യജീവിതത്തിനും (ഭക്ഷണം, വസ്ത്രധാരണം, വാസസ്ഥലം, തൊഴിൽ, ശാരീരിക/മാനസിക അവസ്ഥകൾ, വംശം) നിർണ്ണായകമാണ്.
◦ ഇന്ത്യൻ കാലാവസ്ഥാ വകുപ്പ് (IMD): ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ, പ്രവചന ഏജൻസി.

• കാലാവസ്ഥയുടെ ഘടകങ്ങൾ
◦ നിർവചനം: താപനില, മർദ്ദം, കാറ്റ്, ആർദ്രത, മഴ എന്നിവയാണ് അന്തരീക്ഷ സാഹചര്യങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നത്, ഇവയെ കാലാവസ്ഥയുടെ ഘടകങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു.
◦ 1. അന്തരീക്ഷ താപനില:
▪ സ്രോതസ്സ്: സൂര്യനാണ് ഏക ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സ്, ന്യൂക്ലിയർ ഫ്യൂഷൻ വഴി ഊർജ്ജം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു.
▪ ഇൻസോളേഷൻ: സൂര്യന്റെ ഹ്രസ്വതരംഗ രശ്മികൾ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ എത്തുന്ന അളവ്.
▪ താപ കൈമാറ്റം: ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ചൂടാകുന്നു, തുടർന്ന് സംവഹനം (conduction), സംവഹനം (convection), അഡ്‌വെക്ഷൻ (advection), ഭൗമ വികിരണം (ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുനർ-വികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ദീർഘതരംഗങ്ങൾ) എന്നിവ വഴി അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് താപം കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നു.
▪ ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം: അന്തരീക്ഷ വാതകങ്ങൾ (CO2, നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ്) ഭൗമ വികിരണത്തെ കെണിയിൽപ്പെടുത്തുകയും അന്തരീക്ഷം ചൂടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
▪ താപ ബജറ്റ്: ഭൂമിയുടെ സ്വാഭാവിക താപ സന്തുലന സംവിധാനം, ലഭിക്കുന്ന സൗരോർജ്ജം മുഴുവനും തിരികെ വികിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, താപനില സന്തുലിതമായി നിലനിർത്തുന്നു.
▪ ദൈനംദിന താപനില: പരമാവധി താപനില ഏകദേശം ഉച്ചയ്ക്ക് 2 മണിക്ക്; ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില സൂര്യോദയത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്.
▪ അളക്കൽ: തെർമോമീറ്റർ (ദൈനംദിന താപനിലയുടെ വ്യാപ്തിക്ക് മാക്സ്-മിൻ തെർമോമീറ്റർ). യൂണിറ്റുകൾ: ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ്, ഫാരൻഹൈറ്റ്, കെൽവിൻ. കണക്കുകൂട്ടലുകൾ: ദൈനംദിന വ്യതിയാനം (പരമാവധി-കുറഞ്ഞത്), ദൈനംദിന ശരാശരി താപനില.
▪ ഐസോതെർമുകൾ: ഒരേ താപനിലയുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കൽപ്പിക രേഖകൾ, വിതരണ വിശകലനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
▪ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ:
• അക്ഷാംശം: സൂര്യരശ്മികളുടെ പതനത്തിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാരണം ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് ധ്രുവങ്ങളിലേക്ക് താപനില കുറയുന്നു. ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശരാശരി വാർഷിക താപനിലയുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ താപഭൂമധ്യരേഖ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
• ഉയരം: ഓരോ കിലോമീറ്ററിനും 6.4°C എന്ന സാധാരണ ലാപ്സ് നിരക്കിൽ താപനില കുറയുന്നു.
• കരയുടെയും കടലിന്റെയും വ്യത്യസ്ത താപനം: കടലിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ കര ചൂടാകുകയും തണുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• കടലിൽ നിന്നുള്ള ദൂരം: സമുദ്ര സ്വാധീനം കാരണം തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ മിതമായ താപനില അനുഭവപ്പെടുന്നു.
• സമുദ്ര പ്രവാഹങ്ങൾ: ഉഷ്ണപ്രവാഹങ്ങൾ താപനില വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, വടക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് പ്രവാഹം); ശീതപ്രവാഹങ്ങൾ താപനില കുറയ്ക്കുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, ലാബ്രഡോർ പ്രവാഹം).
• ഭൂപ്രകൃതി: സൂര്യനെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന മലഞ്ചെരിവുകൾക്ക് കൂടുതൽ ചൂട് ലഭിക്കുന്നു.
◦ 2. അന്തരീക്ഷ മർദ്ദവും കാറ്റുകളും:
▪ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം: അന്തരീക്ഷത്തിലെ വായു ചെലുത്തുന്ന ഭാരം. താപനില (വിപരീത ബന്ധം), ഉയരം (ഉയരം കൂടുന്തോറും കുറയുന്നു), ആർദ്രത (ആർദ്രമായ വായുവിന് ഭാരം കുറവാണ്, ഇത് മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നു) എന്നിവയാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു. ബാരോമീറ്റർ ഉപയോഗിച്ച് അളക്കുന്നു (മില്ലിബാർസ്/ഹെക്ടോപാസ്കൽ). ഐസോബാറുകൾ ഒരേ മർദ്ദമുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
▪ ആഗോള മർദ്ദ മേഖലകൾ: പ്രത്യേക അക്ഷാംശങ്ങളിൽ രൂപപ്പെടുന്നു: ഇക്വറ്റോറിയൽ ലോ (ഡോൾഡ്രം), സബ് ട്രോപ്പിക്കൽ ഹൈ, സബ് പോളാർ ലോ, പോളാർ ഹൈ. സൂര്യന്റെ ദൃശ്യമായ ചലനത്തിനനുസരിച്ച് ഈ മേഖലകൾ മാറുകയും ആഗോള കാലാവസ്ഥയെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
▪ കാറ്റുകൾ: ഉയർന്ന മർദ്ദമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് താഴ്ന്ന മർദ്ദമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള വായുവിന്റെ തിരശ്ചീന ചലനങ്ങൾ. അവ വീശുന്ന ദിശയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
• കോറിയോലിസ് ബലം: വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ കാറ്റുകളെ വലത്തോട്ടും ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ ഇടത്തോട്ടും വ്യതിചലിപ്പിക്കുന്നു.
• വേഗത/തീവ്രത ഘടകങ്ങൾ: മർദ്ദ വ്യതിയാന ബലം (ഉയർന്ന മർദ്ദ വ്യത്യാസമുള്ള കാറ്റുകൾക്ക് കൂടുതൽ വേഗത) ഘർഷണ ബലം (ഭൂപ്രകൃതിയുടെ തടസ്സം). കാറ്റിന്റെ വേഗത അനീമോമീറ്റർ ഉപയോഗിച്ചും ദിശ വിൻഡ് വെയിൻ ഉപയോഗിച്ചും അളക്കുന്നു.
• കാറ്റുകളുടെ തരങ്ങൾ:
◦ സ്ഥിരം കാറ്റുകൾ (പ്രബലമായ/ഗ്രഹ കാറ്റുകൾ): വർഷം മുഴുവൻ സ്ഥിരമായ ദിശയിൽ വീശുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ, പശ്ചിമവാതങ്ങൾ, ധ്രുവീയ കാറ്റുകൾ). ഇന്റർട്രോപ്പിക്കൽ കൺവെർജൻസ് സോൺ (ITCZ) എന്നത് വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്.
◦ കാലിക കാറ്റുകൾ: കാലികമായ ദിശാമാറ്റം (ഉദാഹരണത്തിന്, മൺസൂൺ കാറ്റുകൾ - തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ/വടക്ക്-കിഴക്കൻ) അല്ലെങ്കിൽ ദൈനംദിനം (ഉദാഹരണത്തിന്, കരക്കാറ്റും കടൽക്കാറ്റും, മലക്കാറ്റും താഴ്‌വരക്കാറ്റും).
◦ പ്രാദേശിക കാറ്റുകൾ: പ്രാദേശിക താപനില/മർദ്ദ വ്യത്യാസങ്ങളാൽ രൂപപ്പെടുന്നവ, പ്രാദേശിക പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന്, ലൂ, ചിനൂക്ക്, ഫോൺ, ഹർമട്ടാൻ).
◦ ചഞ്ചല കാറ്റുകൾ: പ്രവചനാതീതമായ തീവ്രതയും ദിശയുമുള്ളവ (ഉദാഹരണത്തിന്, ചുഴലിക്കാറ്റുകളും പ്രതിചുഴലിക്കാറ്റുകളും).
▪ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ: ചുഴലിക്കാറ്റുകളുള്ള താഴ്ന്ന മർദ്ദ സംവിധാനങ്ങൾ. ഉഷ്ണമേഖലാ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ (ഹരിക്കെയ്‌നുകൾ, ടൈഫൂണുകൾ, ടൊർണാഡോകൾ) വിനാശകരമാണ്; മിതോഷ്ണ ചുഴലിക്കാറ്റുകൾ വലുതാണെങ്കിലും അത്ര വിനാശകരമല്ല.
▪ പ്രതിചുഴലിക്കാറ്റുകൾ: പുറത്തേക്ക് ചുഴലിക്കാറ്റുകളുള്ള ഉയർന്ന മർദ്ദ സംവിധാനങ്ങൾ, സാധാരണയായി അസ്വസ്ഥതകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല.
◦ 3. അന്തരീക്ഷ ആർദ്രത:
▪ നിർവചനം: അന്തരീക്ഷത്തിലെ അദൃശ്യമായ ജലാംശം.
▪ തരങ്ങൾ: കേവല ആർദ്രത (ഒരു യൂണിറ്റ് വ്യാപ്തിയിലെ യഥാർത്ഥ നീരാവി) ആപേക്ഷിക ആർദ്രത (വായുവിന്റെ യഥാർത്ഥ ജലാംശവും പരമാവധി സംഭരണ ശേഷിയും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം, ശതമാനത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു).
▪ അളക്കൽ: ഹൈഗ്രോമീറ്റർ, വെറ്റ്/ഡ്രൈ ബൾബ് തെർമോമീറ്റർ.
▪ സാച്ചുറേഷൻ: സാച്ചുറേഷൻ നില (അന്തരീക്ഷം പൂർണ്ണമായി പൂരിതമായിരിക്കുന്നു), സാച്ചുറേഷൻ പോയിന്റ് (സാച്ചുറേഷൻ ലഭിക്കുന്ന താപനില), ഇവിടെ ഘനീഭവിക്കൽ ആരംഭിക്കുന്നു.
◦ 4. ഘനീഭവിക്കലും മഴയും:
▪ ഘനീഭവിക്കൽ: നീരാവി ചെറിയ തുള്ളികളായി മാറുന്നു. രൂപങ്ങളിൽ മഞ്ഞ്, ഹിമം, മൂടൽമഞ്ഞ്, കോടമഞ്ഞ്, മേഘങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
▪ മേഘങ്ങൾ: രൂപത്തെയും ഉയരത്തെയും അടിസ്ഥാനമാക്കി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു: സിറസ് (ഉയർന്ന, തൂവൽ പോലെ), സ്ട്രാറ്റസ് (കട്ടിയുള്ള പാളികൾ), കുമുലസ് (പരുത്തിക്കഷണം, ലംബമായ), നിംബസ് (ഇരുണ്ട, മഴ പെയ്യുന്ന).
▪ മഴ: വെള്ളത്തുള്ളികൾ വലുപ്പം കൂടുമ്പോൾ മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴുന്നു. രൂപങ്ങളിൽ മഴ, മഞ്ഞുവീഴ്ച, ആലിപ്പഴം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
▪ മഴയുടെ തരങ്ങൾ:
• ഓറോഗ്രാഫിക് (റിലീഫ്): ഈർപ്പം നിറഞ്ഞ കാറ്റുകൾ പർവത ചരിവുകളിലൂടെ ഉയർന്ന്, കാറ്റിന് അഭിമുഖമായുള്ള ചരിവുകളിൽ മഴയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു, കാറ്റിന് മറുവശത്തുള്ള ചരിവുകളിൽ വരണ്ട സാഹചര്യങ്ങൾ (മഴ നിഴൽ പ്രദേശങ്ങൾ) ഉണ്ടാകുന്നു.
• സംവഹന മഴ: സംവഹനം കാരണം ഉച്ചകഴിഞ്ഞുള്ള മഴ (ഉദാഹരണത്തിന്, നാല് മണി മഴ).
• ചക്രവാത മഴ (ഫ്രോണ്ടൽ): ചൂടുള്ളതും തണുത്തതുമായ വായു പിണ്ഡങ്ങൾ കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു, ചൂടുള്ള വായു ഉയരാൻ കാരണമാകുന്നു.
• പേമാരി / മേഘവിസ്ഫോടനം: കുറഞ്ഞ സമയത്തേക്ക് അതിശക്തമായ മഴ, വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനും മണ്ണിടിച്ചിലിനും കാരണമാകുന്നു; മേഘവിസ്ഫോടനം എന്നാൽ മണിക്കൂറിൽ 10 സെന്റിമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ മഴ.

അധ്യായം 2: കാലാവസ്ഥാ മേഖലകളും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും

• കാലാവസ്ഥാ മേഖലകൾ
◦ നിർവചനം: സമാനമായ കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകളുള്ള വിപുലമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രദേശങ്ങൾ.
◦ വൈവിധ്യം: ഭൂമിക്ക് വൈവിധ്യമാർന്ന കാലാവസ്ഥകളുണ്ട്, ഓരോന്നിനും അതിൻ്റേതായ സസ്യജാലങ്ങളും ജന്തുജാലങ്ങളും മനുഷ്യജീവിതവുമുണ്ട്.
◦ പ്രധാന മേഖലകൾ: ഭൂമധ്യരേഖാ പ്രദേശം, മൺസൂൺ, സാവന്ന, ഉഷ്ണ മരുഭൂമികൾ, മിതശീതോഷ്ണ പുൽമേടുകൾ, മെഡിറ്ററേനിയൻ, ടൈഗ, തുന്ദ്ര.

• ലോകത്തിലെ പ്രധാന കാലാവസ്ഥാ മേഖലകൾ
◦ 1. ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖല:
▪ സ്ഥാനം: ഭൂമധ്യരേഖയുടെ 10° വടക്കും തെക്കും (ആമസോൺ തടം, മധ്യ ആഫ്രിക്ക, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ).
▪ കാലാവസ്ഥ: വർഷം മുഴുവൻ ഉയർന്ന താപനിലയും ഉയർന്ന മഴയും, എല്ലാ ദിവസവും ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് സംവഹന മഴ.
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: സമൃദ്ധമായ നിത്യഹരിത വനങ്ങൾ.
◦ 2. മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥാ മേഖല:
▪ നിർവചനം: കാറ്റുകളുടെ കാലാനുസൃതമായ ദിശാമാറ്റം സവിശേഷതയാണ്.
▪ സ്ഥാനം: ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡവും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളും.
▪ കാലാവസ്ഥ: നീണ്ട, ഈർപ്പമുള്ള വേനൽക്കാലവും ഹ്രസ്വമായ, വരണ്ട ശൈത്യകാലവും; തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞ ദൈനംദിന താപനില വ്യതിയാനം, ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ ഉയർന്നത്.
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: ഇടതൂർന്ന മൺസൂൺ വനങ്ങൾ (ഉഷ്ണമേഖലാ ഇലപൊഴിയും കാടുകൾ).
▪ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: ജനസാന്ദ്രത കൂടിയ കാർഷിക മേഖലകൾ, നെല്ല്, കരിമ്പ്, ചണം തുടങ്ങിയ ഉഷ്ണമേഖലാ വിളകൾ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. തീവ്രമായ ഉപജീവന കൃഷിയും ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മാറിമാറി കൃഷിയും.
◦ 3. സാവന്ന കാലാവസ്ഥാ മേഖല (ഉഷ്ണമേഖലാ പുൽമേടുകൾ):
▪ സ്ഥാനം: ഇരു അർദ്ധഗോളങ്ങളിലും 10° നും 30° നും ഇടയിലുള്ള അക്ഷാംശങ്ങളിൽ. സാവന്ന (ആഫ്രിക്ക), കാമ്പോസ് (ബ്രസീൽ), ലാനോസ് (വെനസ്വേല) എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
▪ കാലാവസ്ഥ: ചൂടുള്ള, ഈർപ്പമുള്ള വേനൽക്കാലം; തണുത്ത, വരണ്ട ശൈത്യകാലം. വാർഷിക താപനില 21-32°C, മഴ 25-125 സെന്റിമീറ്റർ.
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: ഇലപൊഴിയും വൃക്ഷങ്ങളും ഉയരമുള്ള പുല്ലുകളും, മരുഭൂമികളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ കുറിയ കുറ്റിച്ചെടികളും.
▪ ജന്തുജാലങ്ങൾ: വന്യജീവികളാൽ സമ്പന്നം (ജിറാഫുകൾ, സീബ്രകൾ, സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ).
▪ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: ജനസാന്ദ്രത കുറവ്; പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗ്ഗം മൃഗസംരക്ഷണവും കൃഷിയും (വരണ്ട കൃഷി). മസായികൾ കന്നുകാലി വളർത്തൽ ജീവിതം നയിക്കുന്നു. പരുത്തി (സുഡാൻ), കാപ്പി (ബ്രസീൽ) പോലുള്ള നാണ്യവിളകൾ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.
◦ 4. ഉഷ്ണ മരുഭൂമികൾ:
▪ സ്ഥാനം: മിക്കവാറും ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തികളിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളിൽ (ഉദാഹരണത്തിന്, സഹാറ, അറേബ്യൻ, അറ്റകാമ) വരണ്ട വാണിജ്യ കാറ്റുകൾ കാരണം.
▪ കാലാവസ്ഥ: ഏറ്റവും ചൂടേറിയ പ്രദേശങ്ങൾ (ശരാശരി 30°C, സഹാറയിൽ പരമാവധി 58°C); ഉയർന്ന ദൈനംദിന താപനില വ്യതിയാനം; വളരെ കുറഞ്ഞ മഴ (വാർഷികമായി 25 സെന്റിമീറ്ററിൽ താഴെ).
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: കള്ളിമുൾച്ചെടികൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ, പനകൾ പോലുള്ള സസ്യങ്ങൾ. ജലസ്രോതസ്സുകളുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ മരുപ്പച്ചകൾ.
▪ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: ജനസംഖ്യ കുറവ്; തദ്ദേശീയ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ (ഉദാഹരണത്തിന്, ബുഷ്മെൻ). പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗ്ഗം: കൃഷി, മൃഗസംരക്ഷണം, ഖനനം (സ്വർണ്ണം, ചെമ്പ്, പെട്രോളിയം).
◦ 5. മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥാ മേഖല:
▪ സ്ഥാനം: മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിന് ചുറ്റും 30-45° അക്ഷാംശങ്ങളിൽ.
▪ കാലാവസ്ഥ: വരണ്ട വേനൽക്കാലം (20-25°C) മഴയുള്ള ഈർപ്പമുള്ള ശൈത്യകാലം (30-75 സെന്റിമീറ്റർ), പശ്ചിമവാതങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നു.
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: ഉയരമുള്ള നിത്യഹരിത വൃക്ഷങ്ങൾ (ഓക്ക്, സെക്വോയ), കോണിഫറുകൾ (പൈൻ, ഫിർ), കുറ്റിച്ചെടികൾ. ഇടതൂർന്ന വനങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നില്ല.
▪ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: പഴങ്ങളുടെയും പച്ചക്കറികളുടെയും പ്രധാന ഉത്പാദകർ, ലോകത്തിലെ വൈൻ ഉത്പാദനത്തിൽ മുന്നിൽ.
◦ 6. മിതശീതോഷ്ണ പുൽമേടുകൾ:
▪ സ്ഥാനം: ഇരു അർദ്ധഗോളങ്ങളിലും 40-50° അക്ഷാംശങ്ങളിൽ, ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിൽ. സ്റ്റെപ്പുകൾ (യൂറോപ്പ്/ഏഷ്യ), പ്രയറീസ് (വടക്കേ അമേരിക്ക), പാമ്പാസ് (തെക്കേ അമേരിക്ക), വെൽഡ് (ആഫ്രിക്ക), ഡൗൺസ് (ഓസ്ട്രേലിയ) എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
▪ കാലാവസ്ഥ: ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലവും നീണ്ട ശൈത്യകാലവും; ഉൾപ്രദേശമായതിനാൽ ഉയർന്ന വേനൽക്കാല താപനില. മഴ 25-60 സെന്റിമീറ്റർ.
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: പ്രധാനമായും പുല്ലുകൾ, കുറച്ച് മരങ്ങൾ.
▪ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: ചരിത്രപരമായി ഇടയന്മാരുടെ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ. ഇപ്പോൾ കൃഷിഭൂമികളാക്കി മാറ്റി, വാണിജ്യപരമായ യന്ത്രവൽകൃത ധാന്യ കൃഷിയും മൃഗസംരക്ഷണവും നടക്കുന്നു. പ്രയറി (വടക്കേ അമേരിക്ക) ഗോതമ്പ് ഉത്പാദനത്തിന് 'ലോകത്തിന്റെ ധാന്യപ്പുര' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
◦ 7. ടൈഗ മേഖല:
▪ സ്ഥാനം: വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിൽ 55° നും 70° നും ഇടയിലുള്ള തണുത്ത പ്രദേശം.
▪ കാലാവസ്ഥ: ഹ്രസ്വമായ വേനൽക്കാലം (15-20°C), നീണ്ട ശൈത്യകാലം (-13°C മുതൽ -25°C വരെ). വാർഷിക മഴ 50-70 സെന്റിമീറ്റർ, ശൈത്യകാലത്ത് മഞ്ഞുവീഴ്ച.
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: ഉപ-ആർട്ടിക് കോണിഫറസ് നിത്യഹരിത വൃക്ഷങ്ങൾ (പൈൻ, ഫിർ, സ്പ്രൂസ്) കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു; "ടൈഗ" എന്നാൽ റഷ്യൻ ഭാഷയിൽ കോണിഫറസ് മരങ്ങൾ എന്നാണ് അർത്ഥം.
▪ മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ: പരിമിതമായ കൃഷി. മരം മുറിയും കമ്പിളി വ്യവസായവുമാണ് പ്രധാന സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
◦ 8. തുന്ദ്ര മേഖല:
▪ സ്ഥാനം: ആർട്ടിക് സർക്കിളിന് വടക്കുള്ള അതിശൈത്യ മേഖല (അലാസ്ക, കാനഡ, ഗ്രീൻലാൻഡ്, യൂറോപ്പ്/ഏഷ്യയുടെ ആർട്ടിക് തീരങ്ങൾ).
▪ കാലാവസ്ഥ: ശൈത്യകാല താപനില -25°C മുതൽ -40°C വരെ; വേനൽക്കാല താപനില 10°C വരെ; പ്രധാനമായും മഞ്ഞുവീഴ്ച.
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: കഠിനമായ സാഹചര്യങ്ങൾ കാരണം കുറഞ്ഞ സസ്യങ്ങൾ; കുറിയ കുറ്റിച്ചെടികളും പായലുകളും.
▪ മനുഷ്യജീവിതം: തദ്ദേശീയരായ ജനങ്ങൾ (എസ്കിമോ, ലാപ്പാസ്) അർദ്ധ-നാടോടി ജീവിതം നയിക്കുന്നു.

• കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം
◦ നിർവചനം: മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളോ സ്വാഭാവിക വ്യതിയാനങ്ങളോ കാരണം കാലാവസ്ഥാ പാറ്റേണുകളിലും താപനിലയിലും ഉണ്ടാകുന്ന ദീർഘകാല മാറ്റം, ആവാസവ്യവസ്ഥകളെ ഇത് ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്നു.
◦ മേഖലകളിൽ സ്വാധീനം: അനിയന്ത്രിതമായ വിഭവ ചൂഷണവും അശാസ്ത്രീയമായ വികസനവും തനതായ കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നു. ഹിമാലയൻ ഹിമാനികളുടെ ഉരുകലും മാലിദ്വീപിന് ഭീഷണിയായ കടൽനിരപ്പ് ഉയരുന്നതും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
◦ കാരണങ്ങൾ:
▪ സ്വാഭാവികമായവ: അന്തർഭൗമ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, മഞ്ഞുമൂടിയ കാലഘട്ടങ്ങൾ).
▪ നരവംശജന്യമായവ: വനനശീകരണം, എണ്ണ ഖനനം, വ്യവസായവൽക്കരണം, നഗരവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ. ഇത് പലപ്പോഴും സ്വാഭാവിക മാറ്റങ്ങളെ കൂടുതൽ വഷളാക്കുന്നു.
◦ ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവവും ആഗോളതാപനവും:
▪ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ: കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്, നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ് പോലുള്ള വാതകങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തിൽ സൗരോർജ്ജം കെണിയിൽപ്പെടുത്തുന്നു.
▪ ഹരിതഗൃഹ പ്രഭാവം: ഈ വാതകങ്ങൾ ഭൗമ വികിരണത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തി അന്തരീക്ഷത്തെ ചൂടാക്കുന്ന പ്രക്രിയ.
▪ ആഗോളതാപനം: ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ കത്തുന്നതിലൂടെയും വ്യാവസായിക മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും അമിതമായ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ കാരണം അന്തരീക്ഷ താപനില വർദ്ധിക്കുന്നത്.
◦ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രമങ്ങൾ:
▪ എർത്ത് സമ്മിറ്റ് (1992): പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ വികസനത്തിനായുള്ള യുഎൻ അജണ്ട 21.
▪ ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ (1997): ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക.
▪ മോൺട്രിയൽ പ്രോട്ടോക്കോൾ (1987): ഓസോൺ പാളിക്ക് നാശമുണ്ടാക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ കുറയ്ക്കുക.
▪ പാരീസ് കരാർ (2015): ആഗോളതാപനത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക.
▪ ജി20 ഉച്ചകോടി (2023): ഹരിത വികസനം, കാലാവസ്ഥാ ധനസഹായം എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ.
◦ കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥികൾ: വരൾച്ച, വെള്ളപ്പൊക്കം, മരുഭൂമീകരണം, കടൽനിരപ്പ് ഉയരുന്നത് തുടങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലമുണ്ടാകുന്ന ദുരന്തങ്ങളാൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ആളുകൾ.
◦ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം നിയന്ത്രിക്കൽ: പൂർണ്ണമായി തടയാൻ കഴിയില്ല, എന്നാൽ ഊർജ്ജ കാര്യക്ഷമത, വനസംരക്ഷണം, സാങ്കേതിക മാറ്റം, പാരമ്പര്യേതര ഊർജ്ജ ഉപയോഗം എന്നിവയിലൂടെ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ നിയന്ത്രിക്കാനാകും. ഇതിന് ആഗോള സഹകരണം ആവശ്യമാണ്.

അധ്യായം 3: മഴക്കാടുകളിൽ നിന്ന് നിത്യഹിമത്തിന്റെ നാട്ടിലേക്ക്

• ഭൂമധ്യരേഖാ കാലാവസ്ഥാ മേഖല
◦ സ്ഥാനം: ഭൂമധ്യരേഖയുടെ 0° മുതൽ 10° വടക്കും തെക്കും വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു, ആമസോൺ തടം, മധ്യ ആഫ്രിക്ക, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഇന്തോനേഷ്യ, മലായ് ഉപദ്വീപ്) എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉഷ്ണമേഖലയിൽ പെടുന്നു.
◦ കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ:
▪ താപനില: വർഷം മുഴുവൻ ഉയർന്ന താപനില (ശരാശരി 27°C), കാര്യമായ വാർഷികമോ ദൈനംദിനമോ ആയ വ്യതിയാനങ്ങളില്ല, ശൈത്യകാലമില്ല, സൂര്യരശ്മികൾ ലംബമായി പതിക്കുന്നതിനാൽ.
▪ മഴ: ഉയർന്ന ബാഷ്പീകരണം കാരണം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് കനത്തതും നന്നായി വിതരണം ചെയ്യപ്പെട്ടതുമായ സംവഹന മഴ (നാല് മണി മഴ) അനുഭവപ്പെടുന്നു, വാർഷിക മഴ 175-250 സെന്റിമീറ്ററിനിടയിൽ. പർവതപ്രദേശങ്ങളിൽ ഓറോഗ്രാഫിക് മഴയും ലഭിക്കുന്നു. വ്യക്തമായ വരണ്ട സീസൺ ഇല്ല.
▪ ഡോൾഡ്രംസ്: വ്യാപാര കാറ്റുകൾ സംഗമിക്കുന്ന ഭൂമധ്യരേഖയോടടുത്തുള്ള താഴ്ന്ന മർദ്ദമുള്ള, കാറ്റില്ലാത്ത പ്രദേശം.
◦ സ്വാഭാവിക സസ്യജാലങ്ങൾ (ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകൾ):
▪ സമൃദ്ധമായ വനങ്ങൾ: ആമസോൺ തടം (സെൽവാസ്), പടിഞ്ഞാറൻ-മധ്യ ആഫ്രിക്ക, ഇന്തോനേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകൾ.
▪ നിത്യഹരിത സ്വഭാവം: നിത്യഹരിതമായി നിലനിൽക്കുകയും വലിയ അളവിൽ CO2 ആഗിരണം ചെയ്യുകയും ഓക്സിജൻ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
◦ ജന്തുജാലങ്ങൾ (വന്യജീവികൾ):
▪ സമ്പന്നമായ വൈവിധ്യം: ലെമർ, ചിമ്പാൻസി, ഒറാങ് ഉട്ടാൻ പോലുള്ള മരത്തിൽ വസിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ, മരത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഉരഗങ്ങൾ, കൂടാതെ ഹിപ്പോപൊട്ടാമസ്, മുതലകൾ, വിവിധതരം പക്ഷികൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ സമൃദ്ധമായ വന്യജീവികൾ.
▪ പരിമിതമായ അടിത്തട്ട് സസ്യങ്ങൾ: ഇടതൂർന്ന വനങ്ങൾ തറയിലേക്ക് സൂര്യപ്രകാശത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു, ഇത് കുറഞ്ഞ നിലത്തു വസിക്കുന്ന സസ്യഭോജികളെയോ മാംസഭോജികളെയോ കാണിക്കുന്നു.
◦ മനുഷ്യജീവിതം:
▪ ജനസംഖ്യ: കാലാവസ്ഥാ സാഹചര്യങ്ങൾ കാരണം ജനസാന്ദ്രത കുറവാണ്.
▪ തദ്ദേശീയ ഗോത്രങ്ങൾ: പിഗ്മികൾ (കോംഗോ തടം), ഇന്ത്യൻ ഗോത്രങ്ങൾ (ആമസോൺ), ഒറാങ് അസ്‌ലി (മലേഷ്യ). അവർ വേട്ടയാടിയും ശേഖരിച്ചും മീൻ പിടിച്ചും കൃഷി മാറ്റിമാറ്റി (വെട്ടിത്തെളിച്ച് കത്തിച്ച്) ജീവിതം നയിക്കുന്നു.
▪ തോട്ടം കൃഷി: യൂറോപ്യന്മാർ വ്യാപകമായ തോട്ടം കൃഷി അവതരിപ്പിച്ചു, റബ്ബർ (മലേഷ്യ, ഇന്തോനേഷ്യ പ്രമുഖ ഉത്പാദകർ), കൊക്കോ, എണ്ണപ്പന, കാപ്പി, തേയില എന്നിവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാണ്.
▪ പാർപ്പിടം: മിക്ക തദ്ദേശീയരും നാടോടികളാണ്, താൽക്കാലിക കുടിലുകളോ മലോകസ് (ആമസോൺ), കാംപോങ്സ് (മലേഷ്യ) പോലുള്ള പ്രത്യേക തരം വീടുകളോ പ്രാദേശിക വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്നു.
▪ ആധുനിക നഗരങ്ങൾ: പരമ്പരാഗത ജീവിതശൈലി ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഈ പ്രദേശത്ത് സിംഗപ്പൂർ, ജക്കാർത്ത, മനാവോസ്, ക്വിറ്റോ തുടങ്ങിയ ആധുനിക നഗരങ്ങളുമുണ്ട്.
◦ വെല്ലുവിളികൾ:
▪ രോഗങ്ങൾ: ചൂടുള്ളതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ കാലാവസ്ഥ പ്രാണികളെയും കീടങ്ങളെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് സ്ലീപ്പിംഗ് സിക്നെസ് (സെറ്റ്സെ ഈച്ചകൾ), മഞ്ഞപ്പനി (കൊതുകുകൾ) പോലുള്ള രോഗങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
▪ വികസന തടസ്സങ്ങൾ: ഇടതൂർന്ന വനങ്ങൾ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന് (റോഡുകൾ, റെയിൽവേ) തടസ്സമാകുന്നു.
▪ വാണിജ്യപരമായ മരംമുറിക്കൽ വെല്ലുവിളികൾ: വനത്തിന്റെ സാന്ദ്രതയും കട്ടിയുള്ള കാഠിന്യമുള്ള മരങ്ങളും കാരണം ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.

• തുന്ദ്ര (നിത്യഹിമത്തിന്റെ നാട്)
◦ സ്ഥാനം: ആർട്ടിക് സർക്കിളിന് വടക്കുള്ള അതിശൈത്യ മേഖല, അലാസ്ക, കാനഡ, ഗ്രീൻലാൻഡ്, യൂറോപ്പിന്റെയും ഏഷ്യയുടെയും ആർട്ടിക് തീരങ്ങൾ (സൈബീരിയ, വടക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആർട്ടിക് തുന്ദ്ര (ടൈഗയ്ക്ക് വടക്ക്) അല്ലെങ്കിൽ ആൽപൈൻ തുന്ദ്ര (ഉയർന്ന പർവതപ്രദേശങ്ങൾ) ആകാം.
◦ കാലാവസ്ഥാ സവിശേഷതകൾ:
▪ അതിശൈത്യം: ആർട്ടിക് അല്ലെങ്കിൽ ധ്രുവീയ കാലാവസ്ഥ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. ശൈത്യകാലം നീണ്ടതും കഠിനവുമാണ് (-25°C മുതൽ -40°C വരെ), വേനൽക്കാലം ഹ്രസ്വമാണ് (10°C വരെ).
▪ സൗര പ്രതിഭാസങ്ങൾ: ധ്രുവ രാത്രികൾ (ആഴ്ചകളോളം സൂര്യോദയമില്ലാത്ത ദിവസങ്ങൾ), ആഴ്ചകളോളം തുടർച്ചയായ പകൽ വെളിച്ചം (സൂര്യന്റെ ദൃശ്യമായ സ്ഥാനം അതാത് അർദ്ധഗോളത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ) അനുഭവപ്പെടുന്നു.
▪ മഴ: പ്രധാനമായും മഞ്ഞുവീഴ്ച. ബ്ലിസാർഡുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശക്തമായ മഞ്ഞുവീഴ്ച കൊടുങ്കാറ്റുകൾ കനത്ത മഞ്ഞുവീഴ്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു.
◦ സ്വാഭാവിക സസ്യജാലങ്ങളും വന്യജീവികളും:
▪ സസ്യജാലങ്ങൾ: തണുപ്പും പരിമിതമായ സൂര്യപ്രകാശവും കാരണം സസ്യങ്ങൾ കുറവാണ്. പായലുകൾ, ലൈക്കനുകൾ, സെഡ്ജുകൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ എന്നിവ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ ചില കുറിയ വില്ലോകളും മുരടിച്ച ബിർച്ചുകളും ഉണ്ട്. തീരദേശ താഴ്വരകളിൽ കടുപ്പമുള്ള പുല്ലുകൾ.
▪ ജന്തുജാലങ്ങൾ: ആർട്ടിക് കുറുക്കന്മാർ, ചെന്നായ്ക്കൾ, ധ്രുവക്കരടികൾ, മസ്ക്-ഓക്സെൻ, ആർട്ടിക് മുയലുകൾ, റെയിൻഡിയർ എന്നിവ. പക്ഷികൾ വേനൽക്കാലത്ത് പ്രാണികൾക്കായി ദേശാന്തരഗമനം നടത്തുന്നു.
◦ മനുഷ്യജീവിതം:
▪ ജനസംഖ്യ: തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ജനസംഖ്യ കുറവാണ്.
▪ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ: പ്രധാനമായും നാടോടി ഗോത്രങ്ങളായ എസ്കിമോകൾ/ഇൻയുയിറ്റുകൾ (ഗ്രീൻലാൻഡ്, വടക്കൻ കാനഡ, അലാസ്ക), ലാപ്പുകൾ (വടക്കൻ ഫിൻലാൻഡ്), സുമോയിഡുകൾ/യാകുട്ടുകൾ/കോറിയാക്കുകൾ/ചുക്കുകൾ (സൈബീരിയ/വടക്ക് കിഴക്കൻ ഏഷ്യ).
▪ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം: വേട്ടയാടലും മത്സ്യബന്ധനവും (തിമിംഗലങ്ങൾ, സീലുകൾ, കാരീബൂ, മത്സ്യങ്ങൾ), മൃഗങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഉപകരണങ്ങൾക്കും വസ്ത്രങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
▪ പരമ്പരാഗത പാർപ്പിടം: ശൈത്യകാലത്ത് ഇഗ്ലൂകൾ (താഴികക്കുടം ആകൃതിയിലുള്ള മഞ്ഞുവീടുകൾ); വേനൽക്കാലത്ത് പോർട്ടബിൾ മൃഗത്തോൽ കൂടാരങ്ങൾ.
▪ ഗതാഗതം: മഞ്ഞിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യാൻ നായ്ക്കൾ വലിക്കുന്ന സ്ലെഡ്ജുകൾ.
▪ ആധുനികവൽക്കരണം: പ്രദേശത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ ആധുനിക വാസസ്ഥലങ്ങൾ, സേവനങ്ങൾ, വ്യവസായങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സ്വാധീനം വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു.

അധ്യായം 4: ഉപഭോക്താവ്: അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും

• ഉപഭോഗത്തിന് ഒരു ആമുഖം
◦ ഉപഭോഗം: ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയ.
◦ ഉപഭോക്താവ്: ഒരു വില നൽകി സാധനങ്ങളോ സേവനങ്ങളോ വാങ്ങുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നയാൾ.
◦ ഉപഭോക്തൃ സംതൃപ്തി: സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം, എന്നിരുന്നാലും ഇത് ആത്മനിഷ്ഠവും നേരിട്ട് അളക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്.
◦ ഉപയുക്തത (Utility): ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന് ആഗ്രഹങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താനുള്ള കഴിവ്.
▪ ആൽഫ്രഡ് മാർഷൽ: സംതൃപ്തിയെ അളക്കാൻ ശ്രമിച്ച ആദ്യ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞൻ.
▪ കാർഡിനൽ യൂട്ടിലിറ്റി സിദ്ധാന്തം: ഉപയുക്തതയെ കാർഡിനൽ സംഖ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് അളക്കാമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
▪ ഉപയുക്തതയുടെ അളവുകൾ:
• മൊത്തം ഉപയുക്തത (TU): ഉപഭോഗത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ആകെ സംതൃപ്തി.
◦ ഉപഭോക്തൃ പെരുമാറ്റം: ഉപഭോക്താക്കൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയുക്തത നൽകുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ വിലയും വരുമാനവും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഉപഭോക്താക്കൾ ഗുണമേന്മ, ന്യായമായ വില, കൃത്യമായ അളവ് എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

• ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണവും
◦ സാധനങ്ങളുടെ തരങ്ങൾ:
▪ സൗജന്യ സാധനങ്ങൾ: ധാരാളമായി ലഭ്യമായവ (ഉദാഹരണത്തിന്, സൂര്യപ്രകാശം, വായു).
▪ സാമ്പത്തിക സാധനങ്ങൾ: വില നൽകി വാങ്ങുന്നവ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഭക്ഷണം, വാഹനങ്ങൾ).
▪ ഉപഭോക്തൃ സാധനങ്ങൾ: ആവശ്യങ്ങൾ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന അന്തിമ സാധനങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, പാൽ, പച്ചക്കറികൾ).
▪ മൂലധന സാധനങ്ങൾ: മറ്റ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഉൽപ്പാദനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നവ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഫാക്ടറി, യന്ത്രങ്ങൾ).
▪ നിലനിൽപ്പുള്ള സാധനങ്ങൾ: ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതും വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്നവയും (ഉദാഹരണത്തിന്, വീട്, പാദരക്ഷകൾ).
▪ ജിഎസ്ടി: "ഒരു രാജ്യം, ഒരു നികുതി" എന്നതിൻ കീഴിൽ ഏകീകരിച്ച പരോക്ഷ നികുതികൾ.
◦ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ പ്രസ്ഥാനം: 1966-ൽ കൺസ്യൂമർ ഗൈഡൻസ് സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ ആരംഭിച്ചു. ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങളെയും ക്ഷേമത്തെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനം.
▪ ലക്ഷ്യങ്ങൾ: അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, തട്ടിപ്പുകൾ തടയുക, ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ശാക്തീകരണം നൽകുക, നിയമനിർമ്മാണം നടത്തുക, പരസ്യങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുക, ഫോറങ്ങളിൽ ഉപഭോക്തൃ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുക.
◦ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമങ്ങൾ:
▪ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം 1986: ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങളെ നിർവചിക്കുകയും സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരു നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
▪ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമം 2019: 1986-ലെ നിയമത്തിന് പകരം 2020-ൽ നിലവിൽ വന്നു, ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരം നൽകി, ഇ-കൊമേഴ്സ് ഉൾപ്പെടുത്തി, തർക്ക പരിഹാരം ലളിതമാക്കി, മായംചേർക്കലിന് ശിക്ഷ നൽകി, തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന പരസ്യങ്ങൾ നിരോധിച്ചു, ഉപഭോക്തൃ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഉറപ്പുനൽകി.
◦ പ്രധാന ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ:
▪ സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള അവകാശം: ജീവനോ സ്വത്തിനോ ഭീഷണിയുണ്ടാക്കുന്ന സാധനങ്ങളിൽ നിന്നും സേവനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സംരക്ഷണം.
◦ ഉപഭോക്തൃ കോടതികൾ: പരാതികൾ വേഗത്തിൽ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി 1986-ലെ നിയമപ്രകാരം സ്ഥാപിച്ചു.
◦ ത്രിതല ഘടന:
▪ ജില്ലാ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (1 കോടി രൂപ വരെ നഷ്ടപരിഹാരം).
▪ സംസ്ഥാന ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (1 കോടി രൂപ മുതൽ 10 കോടി രൂപ വരെ).
▪ ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്ക പരിഹാര കമ്മീഷൻ (NCDRC) (10 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിൽ).
◦ ഉപദേശക സമിതികൾ: ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങളിൽ സർക്കാരുകളെ ഉപദേശിക്കുന്നതിനായി ജില്ലാ, സംസ്ഥാന, ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ കൗൺസിലുകൾ.
◦ തട്ടിപ്പുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യൽ: വിവിധ തട്ടിപ്പുകൾക്കായി സംവിധാനങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്: വിദ്യാഭ്യാസപരമായി (UGC, AICTE), ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം (മെഡിക്കൽ കൗൺസിൽ, PIL), വിദേശ തൊഴിൽ ഓഫറുകൾ (PoE, ഇന്ത്യൻ എംബസ്സി), ഓൺലൈൻ (സൈബർ ക്രൈം സെൽ), ബാങ്കിംഗ് (ആർബിഐ ഓംബുഡ്‌സ്മാൻ).
◦ ഉപഭോക്തൃ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസവും:
▪ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്തുക, ഓൺലൈൻ വ്യാപാരത്തിൽ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക, വിപണിയിലെ ധാർമ്മികത തിരിച്ചറിയുക, ഉപഭോക്തൃ നീതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.
▪ സ്വാധീനം: അവബോധം വളർത്തുന്നു, സ്വയം സംരക്ഷണ മൂല്യങ്ങൾ വളർത്തുന്നു, തട്ടിപ്പുകളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു.
▪ രീതികൾ: പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, ഓൺലൈൻ കോഴ്സുകൾ, സ്കൂൾ ഉപഭോക്തൃ ക്ലബ്ബുകൾ.
▪ നിയമനിർമ്മാണത്തിനപ്പുറം: നിയമങ്ങൾ മാത്രം മതിയാകില്ല; ഉപഭോക്തൃ സംതൃപ്തിയും ധാർമ്മികമായ ആചാരങ്ങളും ഉറപ്പാക്കാൻ പൗരബോധമുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ ഇടപെടൽ ആവശ്യമാണ്. സുസ്ഥിര ഉപഭോഗത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

അധ്യായം 5: പണവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

• പണത്തിന് ഒരു ആമുഖം
◦ പങ്ക്: സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും കൈമാറ്റം സുഗമമാക്കുന്നു, അവയെ വേഗത്തിലാക്കുകയും സ്പെഷ്യലൈസേഷൻ സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
◦ നിർവചനം: സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും കൈമാറ്റത്തിൽ പൊതുവായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഏതൊരു വസ്തുവും.
◦ സ്വാധീനം: ഉപഭോക്താക്കളെയും ഉത്പാദകരെയും വിതരണക്കാരെയും ഇത് ബാധിക്കുന്നു. ബാങ്കുകൾക്ക് ഒരു പ്രധാന പങ്കുണ്ട്.
◦ മൂല്യത്തിന്റെ ശേഖരണം: സാധനങ്ങളുടെ (പെട്ടെന്ന് നശിക്കുന്നവ പോലും) മൂല്യം പണമായോ ആസ്തികളായോ ഭാവിയിലെ ഉപയോഗത്തിനായി സൂക്ഷിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
◦ നീട്ടിവെച്ച പേയ്‌മെന്റുകളുടെ മാർഗ്ഗം: ബിസിനസ്സ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള (കടം വാങ്ങൽ/നൽകൽ) ഭാവിയിലെ സാമ്പത്തിക തീർപ്പാക്കലുകൾ സുഗമമാക്കുന്നു.

• പണത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ
◦ പൊതുവായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത്.
◦ നിലനിൽപ്പുള്ളത്.
◦ (മറ്റ് സാധാരണ സവിശേഷതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു: വിഭജിക്കാവുന്ന, കൈകാര്യം ചെയ്യാവുന്ന, ഏകീകൃതമായ, പരിമിതമായ വിതരണമുള്ള, മൂല്യത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള.)

• സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ധനകാര്യ അതോറിറ്റിയിലും പണത്തിന്റെ പങ്ക്
◦ അന്തിമ അധികാരം: സെൻട്രൽ ബാങ്ക് (ഇന്ത്യയിൽ RBI) കറൻസിയുടെയും നാണയങ്ങളുടെയും അന്തിമ അധികാരിയാണ്.
◦ ആർബിഐ സ്ഥാപനം: 1935 ഏപ്രിൽ 1-ന് സ്ഥാപിച്ചു, 1949-ൽ ദേശസാൽക്കരിച്ചു, ആസ്ഥാനം മുംബൈയിൽ. ബാങ്കുകളെയും ബാങ്കിംഗ് ഇതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
◦ പ്രവർത്തനങ്ങൾ:
▪ കറൻസി അച്ചടിക്കുകയും പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്യുക: RBI മാത്രമാണ് കറൻസി നോട്ടുകൾ അച്ചടിക്കുകയും പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് (നാണയങ്ങളും ഒരു രൂപ നോട്ടുകളും ഒഴികെ, ഇത് ധനകാര്യ മന്ത്രാലയമാണ് പുറത്തിറക്കുന്നത്). രൂപകൽപ്പന, സുരക്ഷാ സവിശേഷതകൾ, അച്ചടി, വിതരണം എന്നിവയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം RBI-ക്കാണ്.
▪ നോട്ട് അസാധുവാക്കൽ: RBI-ക്ക് കറൻസി നോട്ടുകൾ പ്രചാരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കാൻ കഴിയും.
▪ വിലകൾ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുക: വില സ്ഥിരത നിലനിർത്താൻ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് ഉപഭോക്തൃ വില സൂചിക (CPI) പോലുള്ള സൂചികകൾ ഉപയോഗിച്ച് അളക്കുന്നു.
• ക്രെഡിറ്റ് നിയന്ത്രണ നടപടികൾ:
◦ അളവ് സംബന്ധമായവ: റെപ്പോ നിരക്ക് (വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് RBI നൽകുന്ന വായ്പകളുടെ പലിശ), റിവേഴ്സ് റെപ്പോ നിരക്ക് (വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ RBI-യിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്ന പലിശ) എന്നിവ മാറ്റിക്കൊണ്ട്. ഈ നിരക്കുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് പണത്തിന്റെ വിതരണം കുറയ്ക്കുകയും പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ ക്യാഷ് റിസർവ് റേഷ്യോ (CRR) (ബാങ്കുകൾ RBI-യിൽ സൂക്ഷിക്കുന്ന തുക) മാറ്റിക്കൊണ്ടും.
◦ ഗുണനിലവാരം സംബന്ധമായവ: ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ, മാർജിൻ ആവശ്യം, ധാർമ്മിക പ്രേരിത ശ്രമങ്ങൾ.
▪ സർക്കാരിന്റെ ബാങ്ക്: സർക്കാർ അക്കൗണ്ടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു, ധനകാര്യ നയങ്ങളെയും (നികുതി/ചെലവ്) പണ നയങ്ങളെയും (പണത്തിന്റെ വിതരണം/പലിശ നിരക്ക്) കുറിച്ച് ഉപദേശം നൽകുന്നു.
▪ വിദേശനാണ്യ കരുതൽ ശേഖരത്തിന്റെ സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ: വിദേശ കറൻസികളും സ്വർണ്ണ കരുതൽ ശേഖരവും കൈവശം വയ്ക്കുന്നു.
▪ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക: ബാങ്കിംഗ് പ്രവണതകളെയും നയങ്ങളെയും കുറിച്ച് വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

• ബാങ്കുകളും ബാങ്കിംഗ് ഇതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും
◦ പങ്ക്: നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയും വായ്പകൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
◦ നിക്ഷേപ അക്കൗണ്ടുകൾ: സേവിംഗ്സ്, കറന്റ് (ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ് സഹിതം), ടേം/ഫിക്സഡ്, റെക്കറിംഗ് നിക്ഷേപങ്ങൾ.
◦ വായ്പകൾ നൽകൽ: ഇടനിലക്കാരായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, നിക്ഷേപങ്ങൾ വായ്പയായി നൽകുകയും (ഒരു ഭാഗം കരുതൽ ധനമായി സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്) കടം വാങ്ങുന്നവരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കുന്ന പലിശയും നിക്ഷേപകർക്ക് നൽകുന്ന പലിശയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിൽ നിന്ന് വരുമാനം നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. വിവിധ ഈടുകൾ (സ്വർണ്ണം, ഭൂമി, ശമ്പള സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ) സ്വീകരിക്കുന്നു.
◦ മറ്റ് സേവനങ്ങൾ: ക്രെഡിറ്റ്/ഡെബിറ്റ് കാർഡുകൾ, എടിഎം സേവനങ്ങൾ, ലോക്കർ സൗകര്യങ്ങൾ.
◦ ബാങ്കിംഗിലെ സാങ്കേതികവിദ്യ: മൊബൈൽ/ഓൺലൈൻ ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങളിലേക്ക് 24/7 പ്രവേശനം നൽകുന്നു.
◦ പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾ: NEFT (ഇലക്ട്രോണിക് ഫണ്ട് ട്രാൻസ്ഫർ), RTGS (വലിയ തുകകൾക്കുള്ള തത്സമയ മൊത്തം തീർപ്പാക്കൽ), കോർ ബാങ്കിംഗ് (ഏത് ബ്രാഞ്ചിൽ നിന്നും ഇടപാടുകൾ), UPI (മൊബൈൽ വഴിയുള്ള തത്സമയ കൈമാറ്റങ്ങൾക്കുള്ള ഏകീകൃത പേയ്‌മെന്റ് ഇന്റർഫേസ്).
◦ ബാങ്കിംഗ് ഇതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ: സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു, എന്നാൽ ഡിമാൻഡ് നിക്ഷേപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനോ ചെക്ക് പിൻവലിക്കാൻ അനുവദിക്കാനോ കഴിഞ്ഞെന്ന് വരില്ല. ആർബിഐ, സെബി, ഐആർഡിഎ, എൻഎച്ച്ബി എന്നിവയാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണങ്ങൾ: ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ (LIC), മ്യൂച്വൽ ഫണ്ട് കമ്പനികൾ (UTI), KSFE.

• ഇന്ത്യയിലെ വായ്പാ സ്രോതസ്സുകൾ
◦ വർഗ്ഗീകരണം: ഔപചാരിക സ്രോതസ്സുകൾ (സംഘടിത, സ്ഥാപനവൽക്കൃത: ബാങ്കുകൾ, എൻബിഎഫ്ഐകൾ, എസ്എച്ച്ജികൾ, മൈക്രോഫിനാൻസ് സ്ഥാപനങ്ങൾ) അനൗപചാരിക സ്രോതസ്സുകൾ (സംഘടിതമല്ലാത്ത: പ്രാദേശിക പണമിടപാടുകാർ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ബന്ധുക്കൾ). സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് രണ്ടും ആവശ്യമാണ്.
◦ ക്രെഡിറ്റ്-ഡെപ്പോസിറ്റ് അനുപാതം: ഒരു ബാങ്കിന്റെ നിക്ഷേപങ്ങളിൽ വായ്പകളായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അനുപാതം, ആർബിഐ ഇത് നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

• സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളൽ
◦ ലക്ഷ്യം: എല്ലാവർക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമീണർക്കും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനങ്ങൾക്കും ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുക, സമഗ്രമായ സാമ്പത്തിക വളർച്ച പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.
◦ സർക്കാർ നടപടികൾ:
▪ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളും സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളും (ഉദാഹരണത്തിന്, കേരളത്തിലെ കുടുംബശ്രീ) ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനത്തിനും സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനും.
▪ ജൻ ധൻ അക്കൗണ്ട്: ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടില്ലാത്ത എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും പൂജ്യം മിനിമം ബാലൻസ് ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ തുറക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതി, സാമ്പത്തിക സാക്ഷരതയും ബാങ്കിംഗ് ശീലങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
▪ ഡിജിറ്റൽ കറൻസി പ്രോത്സാഹനം: ആധാർ അധിഷ്ഠിത പേയ്‌മെന്റുകൾ, ഇ-വാലറ്റുകൾ, നാഷണൽ ഫിനാൻസ് സ്വിച്ച് എന്നിവ ക്യാഷ്‌ലെസ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് മാറാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

• ഉപസംഹാരം
◦ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് (ഉൽപ്പാദനം, ഉപഭോഗം, വിതരണം) പണം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
◦ ഡിജിറ്റൽ പണം ഇടപാടുകളുടെ വ്യാപ്തിയും വ്യാപനവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
◦ നിക്ഷേപങ്ങളെ നിക്ഷേപങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിലൂടെയും ഇടപാടുകൾ സുഗമമാക്കുന്നതിലൂടെയും സാമ്പത്തിക വളർച്ച ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ബാങ്കുകൾക്കും ബാങ്കിംഗ് ഇതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഒരു പ്രധാന പങ്കുണ്ട്.
◦ സാങ്കേതികവിദ്യ ക്യാഷ്‌ലെസ് ഇടപാടുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖല വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.